Demir komt met tien taalmaatregelen voor het onderwijs.
Met een pakket van tien maatregelen wil Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) de taalbarrière in de klas systematisch aanpakken. Dat ze daarmee het geblutste blazoen van N-VA een beetje uitdeukt, is – timings gewijs – mooi meegenomen.
Doel: leerlingen met een beperkte kennis van het Nederlands zo vroeg mogelijk opsporen en intensief begeleiden. Doch, ondanks de ambitieuze retoriek blijven de uitwerking en uitvoerbaarheid van het plan op meerdere punten mistig.
Screenen, selecteren, bijspijkeren
Het uitgangspunt van Demir is helder: kinderen die thuis geen of nauwelijks Nederlands spreken, moeten zo snel mogelijk taalondersteuning krijgen. Die begint al vóór de start van het kleuteronderwijs. Jonge kinderen – samen met hun ouders – worden uitgenodigd voor een voorbereidend instaptraject tijdens de zomervakantie. In dat traject staan speels leren, kennismaking met de schoolse context én zindelijkheid centraal.
Vervolgens worden kleuters bij aanvang van hun schoolloopbaan ‘gescreend’ op hun taalontwikkeling. Welke toets daarvoor geschikt is, moet het kenniscentrum Leerpunt onderzoeken. Ook de bestaande KOALA-test – afgenomen in het derde kleuterklasje – wordt herzien.
Zodra leerlingen effectief starten in het kleuter- en lager onderwijs, worden nieuwe vormen van pre-teaching ingezet. Dat betekent: een-op-eensessies of lesmomenten in kleine groepjes vóór de eigenlijke les, waarin woorden en concepten vooraf worden ingeoefend. Het moet de leerachterstand beperken bij kinderen met een taalachterstand.
Twee paden vanaf het tweede leerjaar
Vanaf het tweede leerjaar worden leerlingen met een zwakke beheersing van het Nederlands opgesplitst in twee trajecten.
In het eerste traject krijgen scholen de optie om drie uur per week gerichte remediëring aan te bieden. Dat loopt door in het secundair onderwijs, waar die remediëring zelfs verplicht wordt bovenop het bestaande lespakket.
Het tweede traject is steviger: wie zeer veel ondersteuning nodig heeft – of wie als nieuwkomer instroomt – komt terecht in een aparte ‘taalheldklas’. Deze leerlingen volgen tijdelijk een apart curriculum met de focus op intensief taalonderwijs. De bedoeling is hen zo snel mogelijk klaar te stomen voor reguliere deelname. De duur van zo’n klas bedraagt één schooljaar, met mogelijkheid tot verlenging.
Hoewel het concept sterk doet denken aan de aloude “taalbaden” – een voorstel dat in het verleden telkens op felle tegenstand stuitte – schuift Demir het naar voren als een noodzakelijke ingreep. “Stigmatiserend is het pas als je kinderen laat achterblijven terwijl de rest vooruitgaat,” aldus de minister.
OKAN wordt ‘taalklas’
Ook in het secundair onderwijs wordt het taalbeleid aangescherpt. De bestaande OKAN-klassen voor anderstalige nieuwkomers worden hervormd tot ‘taalklassen’. Die moeten nauwer aansluiten op de nieuwe eindtermen. Wat dat concreet betekent, blijft voorlopig vaag.
Daarnaast komt er extra ondersteuning voor scholen. Leerpunt zal leermiddelen doorlichten op kwaliteit. Leraren krijgen bijscholing. Zomerscholen worden uitgebreid. En er is de intentie om bruggen te bouwen met andere sectoren zoals kinderopvang, bibliotheken of welzijn.
Veel ambitie, weinig zekerheid
Op papier oogt het plan ingewikkeld, maar doortastend. De Vlaamse regering trekt naar verluidt 300 miljoen euro uit voor de uitvoering. Maar de achilleshiel is duidelijk: uitvoering en personeelsbezetting.
Wie zal dit allemaal moeten realiseren in een sector die nu al kreunt onder het lerarentekort? De minister wijst naar aanvullende profielen: gepensioneerde leerkrachten, logopedisten, zij-instromers en flexijobbers zouden via korte vorming klaargestoomd worden tot ‘taalexpert’. Pedagogische begeleidingsdiensten krijgen in totaal tien extra voltijdse krachten.
Tot slot blijft ook de politieke houdbaarheid onzeker. Het plan is ambitieus. Maar zonder concrete kaders, heldere taakverdeling en garanties op personeel dreigt het opnieuw een schoendoos vol intenties te blijven.
Demir benadrukt dat de thuistaal een cruciale rol speelt in de taalontwikkeling van kinderen. Volgens haar moet het Nederlands niet enkel op school, maar ook thuis actief gesproken worden. Ouders die een andere moedertaal hebben, moeten daarom zelf de inspanning leveren om Nederlands te leren. Wie die verantwoordelijkheid weigert op te nemen, riskeert volgens Demir een financiële sanctie: een deel van het kindergeld kan dan worden ingehouden.
(Foto: Bert Van Den Broucke/ /Fotonieuws)
