Wie wind zaait, zal storm oogsten.
De situatie aan de loketten van het OCMW is ( nu al) alarmerend. Vuisten op de balie, scheldtirades, dreigende houding: maatschappelijk werkers ervaren bijna dagelijks agressie. Minister van Maatschappelijke Integratie Anneleen Van Bossuyt (N-VA) reageert met een streng sanctiebeleid: wie agressief is, riskeert onmiddellijk het verlies van zijn leefloon. “We wachten niet langer tot er klappen vallen,” klinkt het resoluut.
Maar de maatregel grijpt dieper dan een simpele juridische lijn. Het leefloon - vaak het laatste vangnet voor mensen in acute armoede - wordt ingezet als wapen tegen hen die radeloos reageren. Wie zich niet aan de regels houdt, werkt niet mee aan het sociaal onderzoek – en verliest het recht op steun. Fysieke en verbale agressie, intimidatie of zelfs een dreigende houding volstaan om de geldkraan dicht te draaien.
Veiligheid versus wanhoop
OCMW-medewerkers benadrukken dat agressie vaak een uiting is van wanhoop, onzekerheid of psychische problemen. Het leefloon scheidt cliënten van de afgrond; het wegnemen ervan kan leiden tot escalatie en sociale ontwrichting. “Radeloze mensen doen radeloze dingen,” zegt een anonieme medewerker. “Het onveiligheidsgevoel dat zij veroorzaken, blijft niet aan het loket – het volgt je naar huis en naar je gezin.”
De logica van Van Bossuyt is juridisch verdedigbaar, maar sociaal fragiel. Het beleid beschermt medewerkers en waarborgt veiligheid, maar negeert de context: een samenleving waarin de sociale zekerheid wordt uitgehold, waarin werklozen hun uitkering verliezen en armoede geen abstract begrip meer is, maar straks tastbaar wordt voor velen.
Cynische politiek of zelf veroorzaakte crisis?
Het sanctiebeleid valt samen met een bredere afbouw van de sociale zekerheid. Het vingertje dat N-VA nu omhoog steekt, is in wezen een cynische reactie op problemen die ze zelf mede hebben veroorzaakt. “U roept? Geen leefloon meer,” klinkt hard, maar het is vooral het directe resultaat van beleidskeuzes die het sociale vangnet verzwakken. Wat vandaag als abstracte dreiging lijkt, kan morgen voelen als een natte dweil in het gezicht van burgers die nu nog geloven dat ze een vangnet hebben.
De voorspelling is angstaanjagend
Met de huidige politieke en sociale dynamiek vrezen we dat de situatie alleen maar zal verslechteren. Mensen die nu radeloos reageren, zullen straks nog harder worden getroffen. Het sanctiebeleid zal agressie misschien deels afremmen aan de loketten, maar het lost de kernproblemen niet op. Zonder vangnet verwordt wanhoop tot een tastbare dreiging – voor henzelf, voor maatschappelijk werkers en voor de samenleving als geheel.
Dus?
Agressie tegen OCMW-medewerkers is onaanvaardbaar en moet worden aangepakt. Tegelijkertijd is het begrijpelijk in de context van toenemende armoede, dalende sociale zekerheid en het gevoel van verlatenheid bij de bevolking. Strikte sancties zijn een noodzakelijk schild voor medewerkers, maar bieden geen structurele oplossing. Radeloze mensen doen radeloze dingen – en zolang de maatschappij hen op dit punt laat vallen, zal de escalatie alleen maar toenemen.
(fotomontage: P-magazine/Bert Van Den Broucke/ /Photo News)
