Meer dan de helft van de tandartsen is niet langer geconventioneerd – en dat voel je in je portemonnee.
Het is altijd lente in de ogen van de tandartsassistente. Maar haar glimlach wordt stilaan onbetaalbaar. Steeds meer tandartsen stappen uit het zogenaamde conventiesysteem – dat netwerk van officiële RIZIV-tarieven dat tot voor kort nog enige prijszekerheid bood aan patiënten. Meer dan de helft van de tandartsen werkt vandaag “gedeconventioneerd”, en bepaalt dus zélf wat een vulling, extractie of controle kost. Wie nog een afspraak probeert te maken bij een geconventioneerde tandarts, komt bovendien terecht in een wachtrij die maandenlang kan duren. Wordt tandzorg niet alleen onbereikbaar, maar straks ook onbetaalbaar?
De grote uittocht uit het conventiesysteem
Aan de deur van heel wat praktijken hangt dezelfde boodschap: “Om kwaliteit te blijven garanderen, zijn wij niet langer geconventioneerd.” Dat klinkt vriendelijk, maar het betekent dat de tandarts niet langer gebonden is aan de officiële tarieven die het Riziv en de ziekenfondsen vastleggen. Als reden geven ze de stijgende kosten op, de druk van de patiëntenstroom, en een tariefbeleid dat volgens veel tandartsen niet langer rendabel is.
Toen de dieren nog spraken was het een uitzonderingspositie was, maar intussen is het de norm geworden. Volgens de meest recente cijfers werkt een meerderheid van de Belgische tandartsen niet langer aan Riziv-tarieven. In sommige regio’s – vooral in Brussel en Vlaams-Brabant – is het haast onmogelijk geworden om nog een geconventioneerde tandarts te vinden.
Prijsafspraken? Alleen nog op papier
Bij een geconventioneerde tandarts betaal je het officiële Riziv-tarief, dat volledig of grotendeels wordt terugbetaald. Een controle kost 31 euro, een vulling 52,5 euro. Alles overzichtelijk, alles voorspelbaar.
Maar zodra je een niet-geconventioneerde praktijk binnenstapt, vervalt dat houvast. De tandarts mag zelf zijn prijs bepalen, zolang die redelijk blijft en vooraf wordt meegedeeld. In de praktijk betekent dat: voor dezelfde vulling betaal je al snel 70 tot 90 euro. De mutualiteit betaalt nog steeds slechts de 52,5 euro terug. De rest komt uit je eigen zak.
Wie tijdens één consult meerdere behandelingen ondergaat, ziet de rekening snel oplopen tot bedragen die meer aan een citytrip dan aan een tandartsbezoek doen denken.
Afspraak maken? Vergeet het maar
Zelfs wie bereid is om meer te betalen, botst op een ander probleem: tandartsen die geen nieuwe patiënten aannemen. De wachttijden lopen in sommige steden op tot meer dan zes maanden. Nieuwe patiënten die op zoek gaan naar een geconventioneerde tandarts, beschrijven het als “een zoektocht naar een speld in een hooiberg”.
Volgens Vincent Koningsveld, voorzitter van het Verbond van Vlaamse Tandartsen, is dat geen toeval: “De combinatie van hoge werkdruk, administratieve verplichtingen en te lage vergoedingen jaagt veel collega’s uit het conventiesysteem. Daardoor wordt de toegang tot betaalbare mondzorg steeds beperkter.”
Het Riziv biedt wel een lijst van geconventioneerde tandartsen, maar die zegt niets over wie nog nieuwe patiënten aanvaardt.
Mag een tandarts dan vragen wat hij wil?
Kort gezegd: ja, zolang hij het vooraf duidelijk maakt. De wet verplicht tandartsen om hun tarieven zichtbaar uit te hangen in de praktijk, maar in werkelijkheid wordt die transparantie niet altijd consequent toegepast. Zeker bij duurdere behandelingen, zoals kronen of implantaten, weten patiënten vaak pas bij het afrekenen wat de uiteindelijke schade is.
Formeel kan je dat aanvechten, maar de meeste patiënten doen dat niet. Want de volgende tandarts vinden is nog moeilijker.
Verzekeren of slikken?
Wie niet terechtkan bij een geconventioneerde tandarts, kan zich wapenen met een tandverzekering. Mutualiteiten bieden zulke aanvullende verzekeringen aan, net als private spelers. Die vergoeden meestal 70 à 80 procent van de niet-terugbetaalde kosten, maar vaak met een plafond per jaar of per behandeling.
Een extra verzekering lijkt dus logisch, maar de kleine lettertjes maken het minder rooskleurig. Sommige verzekeringen eisen dat het hele gezin aansluit, andere sluiten bepaalde behandelingen of zelfs tandartsen uit. En wie al bestaande tandproblemen heeft, komt vaak niet in aanmerking.
Esthetiek of noodzaak: niet alles wordt terugbetaald
Bepaalde ingrepen – vooral esthetische of ingrijpende reconstructies – vallen volledig buiten het Riziv-systeem. Voor implantaten, kronen of orthodontie bij volwassenen bestaan geen officiële tarieven. De prijs is dus vrij, en de verschillen tussen praktijken kunnen oplopen tot honderden euro’s.
Volgens Koningsveld zijn zulke uitsluitingen een bewuste keuze van het Riziv: “Een uitneembare brug is technisch goedkoper dan een implantaat, dus wordt enkel dat terugbetaald. Maar voor de patiënt betekent dat een keuze tussen comfort en kost.”
Tanje bijsteken
Wat ooit vanzelfsprekend was – een jaarlijkse controle, een pijnloze vulling, een glimlach die je je kon permitteren – is een luxe te worden. De mondzorg die decennialang onder de sociale zekerheid viel, verschuift steeds meer naar de vrije markt.
De tandartsstoel wordt een plaats waar het verschil tussen rijk en arm zichtbaar wordt. Wie de factuur niet kan betalen, stelt het bezoek uit. Wie dat te lang doet, eindigt in de spoed.
De vraag is niet langer of tandzorg duur is, maar of ze binnenkort enkel nog toegankelijk zal zijn voor wie het zich kan veroorloven. Want als zelfs een controlebezoek al een financieel risico wordt, wat blijft er dan nog over van “menswaardige zorg”?
Kortom, de Belgische tandarts verdwijnt achter een dubbele muur – eentje van volle agenda’s en van stijgende prijzen. De glimlach mag dan nog wit zijn, het tandzorgsysteem zelf vertoont steeds meer barsten.
(Foto: Pixabay)
