Benedikt Spierings erfde een fusie, een beleidsplan en twee gebouwen. Wat weten we over wie ze is?
Sinds 1 september staat Benedikt Spierings aan het hoofd van Opera Ballet Vlaanderen en Antwerp Symphony Orchestra. Die twee huizen fuseerden op 1 maart van dit jaar formeel tot één organisatie, en die organisatie is meteen de grootste culturele instelling van Vlaanderen.
Ze volgt Jan Raes op, die op zijn zevenenzestigste met pensioen gaat en het huis sinds 2020 leidde. De raad van bestuur nam de beslissing eind mei, na een selectieprocedure waarin een internationale jury van experten advies gaf.
Het opvallendste detail van die procedure: na dat internationale advies koos men iemand die al in het gebouw zat.
Van viool naar planning
Spierings is tweeënveertig en Belgisch-Nederlands. Ze werd opgeleid als violiste en studeerde daarnaast musicologie. Daarna werkte ze als consultant, zowel in de privésector als bij de overheid.
In 2021 kwam ze bij Opera Ballet Vlaanderen binnen als manager centrale planning en productie. In 2024 werd ze operationeel directeur en adjunct-algemeen directeur. Nu dus algemeen directeur.
Dat traject is het interessantste aan deze benoeming, en het zegt meer dan om het even welk interview. Ze is geen artistiek leider die naar het management is doorgegroeid. Ze komt uit de planning: uit de wereld van repetitieschema's, zaalbezetting, contracten en logistiek. Tegelijk kan ze een partituur lezen.
Wie de grootste culturele instelling van het land een leiding geeft die uit de productiekant komt, kiest bewust. Dat is niet minder ambitieus dan een artistieke keuze, maar het is een andere.
Wat er op haar bord ligt
De organisatie zelf noemde de benoeming een keuze voor continuïteit tijdens een belangrijke overgangsfase. Kijk naar de dossiers en je begrijpt waarom.
Ten eerste de fusie zelf. Twee huizen samenvoegen is op papier één beslissing en in de praktijk vijf jaar werk: personeelsstatuten, ondersteunende diensten, twee bedrijfsculturen, twee publieken.
Ten tweede het beleidsplan voor de periode 2028 tot 2032. Dat is het document waarmee een kunstinstelling haar subsidies voor vijf jaar vastlegt, en het wordt geschreven op een moment waarop de Vlaamse regering in september nog 1,7 miljard euro moet vinden en cultuur zelden buiten schot blijft.
Ten derde de infrastructuur. Opera en ballet spelen in negentiende- en vroegtwintigste-eeuwse gebouwen in Antwerpen en Gent, met alles wat dat betekent aan renovatie, techniek en kostprijs.
Dat is dus de opdracht: een fusie afwerken, een subsidiedossier schrijven in mager weer, en gebouwen in orde brengen. Weinig glamour, veel gevolgen.
Waar ze voor staat, volgens haarzelf
In een interview met ‘De Tijd’ sprak Spierings vooral over wat haar drijft, en dat levert een herkenbaar profiel op.
Wat er telkens terugkomt, is diepgang tot op het randje. Als iets haar fascineert, wil ze er alles over weten: de componist, het werk, de tijd waarin het speelt, de regisseur, wat het vandaag betekent. Zelfs een vakantie in Wales bereidt ze voor met literatuur en podcasts. Ze noemt dat zelf een bron van levensvreugde, met daarbij de bedenking dat ze misschien zou moeten leren tevreden te zijn met goed genoeg.
Dat is een opmerkelijke bekentenis voor iemand die net een fusie moet afwerken, want fusies bestaan grotendeels uit beslissingen die niet perfect kunnen zijn.
Verder: opgegroeid in een gemengde wijk in Nijmegen, waar buren elkaar soep brachten en kinderen na een ruzie de volgende ochtend gewoon weer samen op straat stonden. Een voorliefde voor Novecento van Bertolucci, waarin twee jongens op dezelfde dag op hetzelfde landgoed worden geboren en veertig jaar lang tegenover elkaar komen te staan zonder ooit los te komen van elkaar. Een Antwerpse podcast waarin drie gebeurtenissen op één straathoek — 1942, 1980, 2019 — met elkaar verbonden worden.
Telkens hetzelfde patroon: zij zoekt de laag onder de feiten, en de verbinding tussen dingen die op het eerste gezicht los van elkaar staan.
Toen haar vader in 2023 stierf, stelde het gezin de uitvaart volledig zelf samen, met veel muziek, en reconstrueerde het zijn levensverhaal door te gaan praten met mensen die hem gekend hadden, tot uit zijn studententijd. Wie dat leest als een productie in het klein — meerdere perspectieven, een muzikale opbouw, een slotlied dat iedereen samen zingt — zit er waarschijnlijk niet ver naast.
En dan is er nog het plagen. Ze observeert mensen, isoleert trekjes en zegt dingen die een reactie uitlokken. Ze noemt het een vorm van genegenheid en een manier om met vrolijkheid en ironie in het leven te staan.
De opening zegt het meest
Het duidelijkste signaal geeft ze niet in een interview maar in haar programmatie: het seizoen opent met De materie van Louis Andriessen.
Dat is geen veilige keuze. Andriessen is een Nederlandse componist wiens werk zich niet laat meeneuriën, en De materie is groot, hoekig en filosofisch van opzet. Een huis dat zijn seizoen opent met Verdi zegt: kom gerust binnen. Een huis dat opent met Andriessen zegt iets anders.
Wie wil weten waar deze directeur naartoe wil, koopt beter een ticket dan dat hij een persbericht leest.
Wat we nog niet weten
Uit alles wat er tot nu toe over Spierings verscheen, leren we hoe ze denkt en wat haar raakt. We leren nog niet wat ze artistiek wil. Ze heeft nooit eerder een huis geprogrammeerd, en de raad van bestuur koos haar expliciet voor continuïteit, niet voor een breuk.
Dat is op dit moment ook logisch: wie een fusie moet laten landen, begint niet met een manifest. Maar de vraag komt onvermijdelijk terug bij dat beleidsplan voor 2028. Dan moet er op papier staan waar het grootste kunstenhuis van Vlaanderen voor staat, in een periode waarin er minder geld zal zijn dan vandaag.
Wandelen waar geen paden zijn, zei ze in dat interview, doet ze het liefst. Ze krijgt nu de kans.
(Fotomontage: P-magazine)
