Van notitieboek naar kunstfabriek: Brussel krijgt er 5.000 m² hedendaagse kunst bij.
Wie ooit een Atoma-notitieboek in zijn handen heeft gehad, kent het systeem: losse bladen, die typische ronde gaatjes en de mogelijkheid om alles uit elkaar te halen en opnieuw samen te stellen.
In Vorst hebben ze nu min of meer hetzelfde gedaan met de fabriek.
De voormalige Atoma-site is sinds 7 oktober opnieuw open, maar de notitieboeken zijn verdwenen. In de plaats kwamen kunstenaars, ateliers, tentoonstellingsruimtes en een kunstbibliotheek.
Welkom in het ATOMA Art Center, een nieuwe plek voor hedendaagse kunst aan de Pierre Decosterstraat in Vorst.
De voormalige fabriek uit de jaren twintig werd grondig gerenoveerd en telt ongeveer 5.000 vierkante meter. Gelukkig werd er niet geprobeerd om van het gebouw een witte museumdoos te maken. De industriële structuur en grote glazen daken bleven zoveel mogelijk behouden, terwijl bij de renovatie werd ingezet op hergebruik, materialen met een lage milieu-impact en hernieuwbare energie.
Van Belgische designgeschiedenis naar hedendaagse kunst
De fabriek is rechtstreeks verbonden met de geschiedenis van het Atoma-notitieboek, een van die Belgische ontwerpen die zo vanzelfsprekend zijn geworden dat bijna niemand zich nog afvraagt wie ooit bedacht heeft dat een schrift ook uit elkaar moest kunnen.
Decennialang was dit een productieplek. Dat blijft ze eigenlijk, alleen is het product veranderd.
Waar vroeger papier en notitieboeken werden gemaakt, moeten nu schilderijen, installaties, performances en andere kunstvormen ontstaan. Het centrum combineert daarom tentoonstellingszalen met kunstenaarsateliers, werkruimtes en een kunstbibliotheek.
ATOMA wil nadrukkelijk geen plek zijn waar kunstenaars alleen hun afgewerkte werk komen ophangen. Ze moeten er ook kunnen werken, experimenteren en produceren. Zowel Belgische als internationale kunstenaars en onafhankelijke projecten krijgen er ruimte. Een café volgt later, zodra de nodige vergunningen binnen zijn.
De Botanique trekt tijdelijk naar Vorst
Een van de eerste grote partners is Le Botanique. Door renovatiewerken daar verhuizen enkele tentoonstellingen tijdelijk naar de voormalige Atoma-fabriek.
Ook ArtContest, de wedstrijd voor jonge Belgische kunstenaars, heeft er onderdak gevonden. Voor de 22ste editie worden van 7 oktober tot 22 november werken van tien geselecteerde kunstenaars getoond.
Daarnaast loopt vanaf de opening Embodied Practices, een groepstentoonstelling rond lichaam, materiaal, beweging, aanraking en herinnering. Onder anderen Nina Anduiza, Léa Belooussovitch, Juana Bustamante, Johan Dussart, Agathe Egret en Maaike Leyn nemen eraan deel.
Daarmee krijgt ATOMA meteen iets belangrijkers dan een mooi logo en een hippe industriële locatie: kunst aan de muur. Want Brussel heeft ondertussen genoeg oude fabrieken die prachtig zijn opgeknapt om er vervolgens vooral koffie van 4,80 euro in te drinken.
De fabriek is misschien zelf het mooiste kunstwerk
Toch zal wie er voor het eerst binnenstapt waarschijnlijk eerst naar het gebouw kijken. De grote glazen dakstructuren en metalen constructies zijn gerestaureerd en nieuwe ingrepen werden bewust licht en omkeerbaar gehouden. Er werd onder meer gewerkt met biogebaseerde isolatie, demonteerbare wanden en hergebruikte materialen.
Met 5.000 vierkante meter is er bovendien genoeg ruimte om meer te worden dan alweer een Brusselse tentoonstellingszaal. Het centrum wil een klein artistiek ecosysteem creëren waarin kunst niet alleen wordt getoond, maar ook daadwerkelijk ontstaat.
De ligging helpt. WIELS ligt vlakbij en de buurt rond Vorst heeft al langer een stevige hedendaagse kunstscene. ATOMA komt dus niet als cultureel eiland ergens uit de lucht vallen, maar sluit aan bij een omgeving waar kunstenaars en kunstpubliek toch al rondlopen.
Van fabriek naar... fabriek
Misschien is dat uiteindelijk het leukste aan het hele project. ATOMA is nog altijd een fabriek. Alleen komt er iets anders van de productielijn. Vroeger gingen hier Belgische notitieboeken naar buiten. Vandaag moeten er schilderijen, sculpturen, installaties en performances ontstaan. De machines zijn verdwenen. De productie gaat gewoon verder.
Praktisch: ATOMA Art Center, Pierre Decosterstraat 110, 1190 Vorst. ArtContest 22 loopt tot 22 november. Embodied Practices loopt tot 13 december, volgens afspraak.
(Foto: YouTube)
