Amper een maand nadat het Metropolitan Museum of Art zijn geplande retrospectieve schrapte, ligt de eerste Zara-collectie van John Galliano in de winkels. Sommige stukken kosten honderden euro’s en waren in een mum van tijd uitverkocht. De modewereld heeft een merkwaardig geheugen. Zeker wanneer er een kassa naast staat.
John Galliano is terug. Niet bij een nieuw luxehuis en ook niet in het Metropolitan Museum of Art in New York, waar hij volgend jaar het onderwerp van een grote retrospectieve had moeten worden. Wel bij Zara. En misschien is dat nog veel interessanter.
Op 1 oktober lanceerde Zara Re{form}, de eerste collectie uit een samenwerking met Galliano die twee jaar moet duren. De ontwerper duikt daarvoor in het Zara-archief en doet vervolgens waar hij goed in is: kleding uit elkaar halen, vervormen en opnieuw opbouwen.
Het resultaat telt ruim tweehonderd stukken, van jurken en jassen tot knitwear, tailoring en accessoires.
Alleen lijken de prijzen soms verdacht weinig op Zara. Sommige stukken kosten enkele tientallen euro’s, maar een jurk ging voor 599 euro over de digitale toonbank. Vogue zag zelfs prijzen tot 999 dollar.
Fast fashion heeft blijkbaar ontdekt dat een stevig prijskaartje ook gewoon mode is.
Van Dior naar Zara
Galliano was jarenlang een van de grootste ontwerpers ter wereld. Bij Dior maakte hij van modeshows halve theatervoorstellingen vol historische verwijzingen, extreme silhouetten en extravagantie. Tot zijn carrière in 2011 tegen een muur reed.
Video’s waarop hij in Parijs antisemitische en racistische opmerkingen maakte, leidden tot zijn ontslag bij Dior. Een Franse rechtbank veroordeelde hem datzelfde jaar wegens publieke beledigingen op grond van afkomst, religie, ras of etniciteit. Even leek Galliano klaar.
Dat bleek voorbarig. Hij bood herhaaldelijk zijn excuses aan en keerde in 2014 terug als creatief directeur van Maison Margiela. Daar bouwde hij zijn reputatie als ontwerper opnieuw op. Zijn Artisanal-collectie van 2024 werd zelfs een van de meest besproken modeshows van het jaar.
De ontwerper was terug. De controverse was nooit helemaal verdwenen.
Het Met haakt af, Zara stapt in
Dat werd afgelopen zomer nog eens duidelijk. In juli kondigde het Metropolitan Museum aan dat Galliano in 2027 een grote retrospectieve zou krijgen: John Galliano: Horizons. Die zou samenvallen met het Met Gala.
Er kwam vrijwel onmiddellijk protest vanwege Galliano's verleden. Een maand later werd de tentoonstelling geschrapt. Galliano zei dat hij verantwoordelijk blijft voor de pijn die hij met zijn woorden heeft veroorzaakt en niet wilde dat de discussie daarover de tentoonstelling zou overschaduwen. En dan verschijnt hij bij Zara.
Een museum ziet af van een grote publieke viering van Galliano. Een commerciële gigant geeft hem vrijwel meteen daarna een wereldwijde vitrine.
Het verschil? Een museum moet uitleggen waarom iemand een retrospectieve verdient. Zara hoeft alleen te kijken of iemand zijn jas wil kopen.
Uitverkocht
Verschillende stukken waren kort na de lancering al verdwenen. Volgens La Vanguardia waren sommige items binnen tien minuten uitverkocht. Vogue telde bij een online drop 209 stukken, waarvan op dat moment al 41,5 procent niet meer beschikbaar was.
In Londen stonden fans en modestudenten aan te schuiven bij Zara op Bond Street. Ook Naomi Campbell en Hari Nef kwamen kijken.
Daarmee verkoopt Zara plots bijna het tegenovergestelde van waar het merk groot mee werd. Zara draaide altijd om snelheid, bereikbaarheid en eindeloos nieuwe kleding. Galliano staat voor exclusiviteit, vakmanschap, spektakel en mode waar normaal een luxelabel aan hangt. Re{form} probeert beide tegelijk te zijn.
Je koopt een Zara-jurk, maar moet het gevoel krijgen dat je een stukje Galliano hebt bemachtigd. Voor 599 euro mag dat gevoel er ook wel even bij.
Fast fashion ontdekt schaarste
Onder Marta Ortega probeert Zara al langer hoger in de modeboom te klimmen met ontwerpers, kunstenaars en culturele samenwerkingen. Galliano geeft het merk daarbij iets wat moeilijker te produceren is dan een nieuwe wintercollectie: prestige.
Zo ontstaat iets wat steeds vaker fast luxury wordt genoemd. Duurder en exclusiever dan gewone fast fashion, maar nog altijd veel toegankelijker dan echte couture. Een Zara-jurk van 600 euro klinkt absurd. Tot er John Galliano op staat.
En de truc werkt zelfs nadat het kledingstuk de winkel heeft verlaten. Door de beperkte beschikbaarheid en snelle uitverkoop verschenen stukken vrijwel meteen opnieuw op tweedehandsplatformen, soms tegen hogere prijzen.
Of pardon: de vintagemarkt. Dat klinkt bij een jas van honderden euro’s toch net iets chiquer.
Fast fashion heeft jarenlang kleding zo snel en overvloedig mogelijk geproduceerd. Nu ontdekt dezelfde industrie dat je ook geld kunt verdienen door consumenten bang te maken dat iets morgen niet meer verkrijgbaar is. De wegwerpmaatschappij heeft schaarste ontdekt.
En Galliano?
Voor Zara is de winst duidelijk. Het krijgt de naam en creatieve reputatie van een van de invloedrijkste ontwerpers van de voorbije decennia en kan die onmiddellijk wereldwijd verkopen.
Galliano krijgt iets anders: een nieuwe generatie. Veel jonge Zara-klanten hebben zijn gloriedagen bij Dior nooit meegemaakt en waren nog kinderen toen hij bij Margiela begon. Nu hoeven ze geen vintage Galliano op te sporen of duizenden euro’s neer te leggen voor couture. Ze kunnen gewoon naar Zara.
En zo belandt een ontwerper die een maand geleden nog te controversieel bleek voor een grote tentoonstelling in het Met plots in winkelstraten over de hele wereld.
Misschien zegt dat uiteindelijk meer over mode dan over Galliano.
Een museum moet zich afvragen of iemand gevierd mag worden. De markt stelt maar één vraag: verkoopt het? Bij Galliano is het antwoord voorlopig duidelijk. Niet vergeten. Niet vrijgesproken. Wel uitverkocht.
(Foto: Zara)
