Lerarenberoep kraakt onder druk.
Nieuwe cijfers tonen hoe broos het fundament van het Vlaamse onderwijs geworden is. Van de honderd leerkrachten die in 2021-2022 voor het eerst voor de klas stonden, waren er in het schooljaar daarop al 28 verdwenen. Dat schrijft de krant ‘De Tijd’. Dat is geen marginaal cijfer, maar een systematisch probleem dat de lerarentekorten nog verder dreigt aan te zwengelen.
Kwetsbare instroom, hoge uitval
De retentiegraad – het percentage starters dat minstens een schooljaar aanblijft – zakt tot 71,5 procent. Het secundair onderwijs blijkt het zwaarst getroffen: daar verdwijnt een groter aandeel starters dan in het basisonderwijs. Vooral het buitengewoon onderwijs kampt met een snelle uitstroom. Opvallend: wie geen volwaardige lerarenopleiding heeft gevolgd, houdt het significant minder lang vol. Zij-instromers zonder pedagogische bagage worden vaak letterlijk voor de leeuwen gegooid en branden in een recordtempo op.
Structureel tekort dwingt tot noodoplossingen
Het tekort aan leerkrachten heeft tot gevolg dat directies alsmaar vaker mensen voor de klas zetten zonder de juiste diploma’s of bekwaamheidsbewijzen. In Brussel voldoet bijna de helft van de vervangingen niet aan de formele voorwaarden, vier keer meer dan het Vlaamse gemiddelde. In absolute cijfers raakten vorig schooljaar 900 voltijdse functies structureel niet ingevuld. Bij nog eens 2.800 openstaande jobs vond men zelfs geen tijdelijke vervangers. Vooral regio’s als Brussel-stad, Antwerpen, Halle-Vilvoorde en Gent zitten in de gevarenzone.
Oorzaken: versnippering en overbelasting
Onderwijsexperts wijzen op de instabiliteit van lesopdrachten als belangrijke oorzaak van de uitval. Starters die van school naar school moeten pendelen of hun uren moeten bijeen sprokkelen, haken sneller af. Ook het lesgeven buiten hun eigen vakgebied blijkt nefast voor motivatie en uithoudingsvermogen. De sfeer in het lerarenteam of de reistijd spelen een rol, maar minder zwaar dan de structurele factoren.
Inductiejaar als noodrem
Om de uitstroom te beperken, wordt vanaf dit schooljaar het zogenaamde inductiejaar ingevoerd: een traject waarbij beginnende leraren twintig procent minder lesuren krijgen en meer begeleid worden door mentoren. Het project krijgt een budget van 48,7 miljoen euro en is voorlopig optioneel. Vanaf 2026-2027 wordt het een recht voor elke starter. Onderwijsexperts benadrukken dat dit soort maatregelen cruciaal is om de eerste en tweede jaren door te komen, aangezien de uitval daarna stabiliseert.
Politieke inzet
Minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) schuift het terugdringen van de demotiverende uitstroom naar voren als speerpunt in de komende onderhandelingen met de sociale partners. Maar het blijft afwachten of deze ingreep voldoende is om de structurele malaise te keren. Het lerarentekort is al lang geen sluimerend probleem meer: het is een dagelijkse realiteit die scholen dwingt te kiezen tussen kwaliteit en kwantiteit.
(Foto: Shutterstock)
