Virologenzaak escaleert volledig.
Gisteren was het nog een intern conflict in een van de bekendste Belgische labo’s, vandaag is het een juridisch gevecht om reputatie. En de kost is hoog. De ontslagen viroloog Piet Maes zet de tegenaanval in en richt zijn pijlen op de KU Leuven, de rector én Marc Van Ranst. De inzet: beschuldigingen van laster en een mogelijke schadeclaim die kan oplopen tot 14 miljoen euro.
Van Rega-instituut naar rechtbankdossier
Piet Maes, jarenlang verbonden aan het Rega Instituut van de KU Leuven en bekend als expert rond onder meer hantavirus, werd in februari definitief uit zijn functie gezet. Officieel na meldingen van toxisch gedrag binnen het labo. Achter de schermen ging het dossier al veel langer mee.
Een preventierapport van IDEWE, opgemaakt na meldingen eind 2023, schetst een bijzonder scherp beeld van de werksfeer: “latent agressief gedrag”, “sabotage”, “angstcultuur” en een omgeving waar wantrouwen de norm zou zijn geworden.
Volgens het rapport zouden de problemen zich al bijna twintig jaar op verschillende niveaus hebben afgespeeld binnen het labo.
Zware beschuldigingen over en weer
Volgens het verslag zou Maes systematisch bijdragen aan een verziekte werksfeer, met beschuldigingen van manipulatie, conflictgedrag en het verspreiden van interne verdenkingen.
Zo wordt onder meer verwezen naar situaties waarin collega’s elkaar zouden zijn gaan wantrouwen over vermeende sabotage van experimenten.
Maes ontkent het allemaal en spreekt via zijn advocaat van een gecoördineerde aanval om hem uit de organisatie te verwijderen. We zitten dus met twee waarheden. En daar durft de wetenschap weel eens creatief mee omspringen.
Frontale aanval op KU Leuven en Van Ranst
In een nieuwe juridische escalatie kondigt Maes nu een klacht aan tegen de KU Leuven, rector Séverine Vermeire en viroloog Marc Van Ranst.
Volgens zijn advocaat Jan Hofkens is er sprake van “lasterlijke beweringen” en een structurele poging om zijn cliënt te beschadigen.
Maes zelf stelt dat niet hij, maar net anderen binnen het Rega Instituut de oorzaak zijn van de interne spanningen. Daarbij wordt expliciet naar Van Ranst verwezen als een van de sleutelfiguren in het conflict.
Van Ranst zelf reageert dat Maes een sterke wetenschapper is, maar dat er “dingen zijn gebeurd die niet door de beugel kunnen” en dat eerdere pogingen tot bijsturing niets opleverden.
Beschuldigingen op het scherp van de snede
In de media beschuldigt Maes op zijn beurt collega’s van sabotage en doelbewuste beschadiging.
Van Ranst geeft daar een radicaal ander verhaal tegenover. Volgens hem zou Maes zelfs een student hebben ingezet om materiaal te verplaatsen met de bedoeling anderen in diskrediet te brengen.
De spanningen tussen beide wetenschappers zijn daarmee uitgegroeid tot een open conflict met wederzijdse beschuldigingen van manipulatie en framing.
14 miljoen euro in de balans
Het juridische luik krijgt intussen ook een financiële dimensie.
Volgens de advocaat van Maes kan de zaak de KU Leuven tot 14 miljoen euro kosten. Hij verwijst daarbij naar de manier waarop de schorsing en communicatie over het dossier werden aangepakt.
De universiteit zelf verwerpt dat volledig en stelt dat ze correct heeft gehandeld. Maes werd volgens de KU Leuven snel geschorst na het interne rapport en uiteindelijk definitief uit dienst gezet na mislukte bemiddelingspogingen.
Rechter gaf KU Leuven eerder ongelijk in timing en proportionaliteit
De verdediging van Maes wijst erop dat zowel de arbeidsrechtbank als het arbeidshof eerder al kritische opmerkingen maakten over de maatregelen van de KU Leuven.
Die zouden volgens de rechters in bepaalde fases “te verregaand” en “disproportioneel” zijn geweest.
De universiteit houdt echter vol dat ze handelde op basis van een ernstig welzijnsprobleem binnen het labo en benadrukt dat de situatie zorgvuldig werd aangepakt.
Conflict zonder eindpunt
Wat begon als een intern arbeidsconflict binnen een prestigieus onderzoeksinstituut is intussen vergroeid tot een juridisch steekspel tussen professoren, universiteit en advocaten.
Met een nieuwe klacht tegen de KU Leuven en topfiguren binnen het Rega Instituut durven we - haast wetenschappelijk - voorspellen dat het laatste woord in dit dossier nog lang niet gezegd.
(Foto: Xavier Piron/Photo News)
