Eerst gestolen door de nazi's, daarna decennialang in een Duits museum en nu voor een gigantisch bedrag geveild. Het verhaal achter ‘Das bunte Leben’ van Wassily Kandinsky leest als een thriller, met een prijskaartje waar zelfs de meest doorwinterde kunstliefhebber even van moet slikken.
Ruim 37 miljoen euro. Dat is het bedrag dat een schilderij van Wassily Kandinsky op een veiling in Londen heeft opgebracht. Een astronomische som, maar achter ‘Das bunte Leben’ schuilt een geschiedenis die een pak minder kleurrijk is dan de titel doet vermoeden. Het werk werd tijdens de Tweede Wereldoorlog geroofd van een Joods echtpaar en kwam pas in 2023 opnieuw bij de rechtmatige erfgenamen terecht.
Kandinsky schilderde het werk, dat zoveel betekent als ‘het kleurrijke leven’, in 1907. De Russisch-Franse kunstenaar woonde toen in Parijs, waar hij verbleef met zijn minnares Gabriele Münter. In 1927 kochten de Nederlandse kunstverzamelaar Emanuel Lewenstein en zijn vrouw Hedwig het schilderij. Het echtpaar had in Amsterdam een naaimachinefabriek op de Dam.
In beslag genomen door de nazi's
Kort na het begin van de Duitse bezetting van Nederland in mei 1940 verdween de kunstcollectie van de familie Lewenstein uit hun handen. Naast het werk van Kandinsky bevatte de verzameling ook schilderijen van onder anderen Jan Toorop en Jean Metzinger. Onderzoek bracht talrijke aanwijzingen aan het licht dat de nazi's de collectie in beslag hadden genomen.
In datzelfde jaar zou een museummedewerker in opdracht van een onbekende het schilderij naar een veilinghuis hebben gebracht. Daar werd het te koop aangeboden, waarna het in handen kwam van de Joodse kunstverzamelaar Sal Slijper.
Zijn weduwe verkocht het werk in 1972 aan de Bayerische Landesbank. Vervolgens was het meer dan vijftig jaar te bewonderen in het Lenbachhaus in München.
Erfgenamen krijgen schilderij terug
De kinderen van Emanuel en Hedwig Lewenstein legden zich na de oorlog niet neer bij het verlies van de collectie. Ze probeerden jarenlang de geroofde kunstwerken van hun ouders terug te vinden.
In 2023 kregen ze juridisch gelijk: de Duitse justitie oordeelde dat ‘Das bunte Leben’ roofkunst was. De Bayerische Landesbank gaf het schilderij datzelfde jaar terug aan de erfgenamen.
De erfgenamen hebben nu beslist het werk te verkopen. Bij Christie's in Londen ging het voor ruim 31 miljoen pond, omgerekend meer dan 37 miljoen euro, onder de hamer. Een waanzinnig bedrag voor een schilderij waarvan de oorspronkelijke eigenaarsfamilie een oorlog, een kunstroof en decennialange onzekerheid moest doorstaan.
Museumsbesucher kennen Kandinskys Bild „Das bunte Leben“ aus dem Lenbachhaus in München. Restituiert an die Erben seiner jüdischen Voreigentümer, gehört es zu den Toplosen der Herbstauktionen in London. https://t.co/6mFDYIjeFt https://t.co/9vhWkXlvJS
— Frankfurter Allgemeine (@faznet) October 12, 2026
