“Driekoningen, driekoningen, geef mij een nieuwe hoed. En 800.000 euro."
Het pausbezoek van september 2024 - dat een historisch geloofsfeest moest worden - blijkt één jaar later een financiële aderlating voor de Belgische kerk. Ondanks een inzameling van bijna 2 miljoen euro, blijft een schuld van 800.000 euro openstaan. De bisschoppen rekenen daarom op een bijkomende collecte in alle parochies. De episode opent tegelijk de bredere discussie over de financiering van de kerk in België.
Grootse organisatie, dure rekening
De komst van paus Franciscus naar Brussel, Leuven en Louvain-la-Neuve werd opgevoerd als een nationaal hoogtepunt. Het Koning Boudewijnstadion werd gevuld met tienduizenden gelovigen, internationale media registreerden elk detail en veiligheid en logistiek werden minutieus geregeld. Dankzij giften kon het evenement gratis blijven voor de deelnemers. Nu ja, we weten allemaal dat gratis niet bestaat.
Achteraf blijkt de uiteindelijke factuur groter dan de giftenpot. Leveranciers wachten nog altijd op hun geld. Een jaar na datum blijft het tekort van 800.000 euro een open wonde.
Afhankelijk van de gelovige portemonnee
De bisschoppen doen een beroep op een extra omhaling tijdens het weekend van 20 en 21 september. Daarmee schuiven ze de verantwoordelijkheid opnieuw door naar de parochianen, die eerder al fors bijdroegen. Voor een kerk die jaarlijks - van ons allemaal, gelovig of niet gelovig -miljoenen euro’s aan structurele overheidsfinanciering ontvangt voor priesters, bisdommen en erediensten, is dat een heikel punt.
De vraag rijst of het aan de gelovigen is om tekorten van grootse evenementen te dragen, zeker in een tijd waarin veel gezinnen zuchten onder inflatie en hoge kosten.
Kerkfinanciering onder druk
Het financiële gevolg van het pausbezoek legt opnieuw de vinger op de wonde in een oud en gevoelig debat: de plaats van de kerk in de samenleving en de manier waarop ze wordt gefinancierd. België blijft een van de landen waar de katholieke kerk nog altijd aanzienlijke overheidssteun ontvangt, een erfenis van de 19de-eeuwse afspraken tussen kerk en staat.
Tegenstanders wijzen erop dat het steeds moeilijker uit te leggen valt dat belastinggeld de werking van een instituut ondersteunt dat maatschappelijk invloed verliest, terwijl andere levensbeschouwingen en burgerinitiatieven het moeten doen met beperkte middelen. Voorstanders benadrukken dan weer dat de kerk een historisch en cultureel fundament blijft, en dat de sociale en pastorale taken die ze vervult, onrechtstreeks ook de samenleving ten goede komen. Een kwestie van ‘geloven’ zeg maar.
Symboliek versus geloofwaardigheid
Het financiële nablijven van de pausreis toont de kloof tussen de symbolische kracht van een pausbezoek en de praktische gevolgen voor de Belgische kerk. Het beeld van Franciscus die eenvoud en nabijheid predikt, botst met de realiteit van een bisdom dat achteraf de rekening niet kan betalen en de gelovigen nogmaals om steun vraagt.
De bredere vraag luidt dan ook: hoe lang kan de Belgische kerk dergelijke megaprojecten blijven organiseren zonder haar geloofwaardigheid verder uit te hollen? En is het maatschappelijk nog te verantwoorden dat een instituut dat structurele staatssteun ontvangt, tegelijk financiële tekorten doorschuift naar de gelovigen?
(Foto: Pool / Eric Lalmand/Belga/Photo News)
