Coalitiepartners zetten Theo meteen terug met de voetjes op de grond: “Aan welke boom groeien die miljarden?”
Ijzervreter Theo Francken (N-VA), heeft tijdens een NAVO-top in Brussel fors uitgehaald: België zal, als het van hem afhangt, de nieuwe NAVO-norm van 5 procent van het bbp voor Defensie volgen. Maar zijn uitspraken bleken amper uitgesproken, of hij werd al publiekelijk teruggefloten door coalitiepartners. Daar klinkt het unisono: dit is niet afgesproken, en vooral: totaal onrealistisch.
NAVO verhoogt de lat – Francken wil meteen mee
De NAVO wil haar leden stilaan richting 5 procent van het bbp duwen voor uitgaven aan defensie en veiligheid. De nieuwe verdeelsleutel, zoals die donderdag werd toegelicht door onder meer de Amerikaanse defensieminister Pete Hegseth en NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte, spreekt van 3,5 procent voor klassieke militaire uitgaven, en 1,5 procent voor aanverwante domeinen zoals civiele bescherming, cyberveiligheid en infrastructuur.
Daar had onze Theo wel oren naar en schaarde zich tijdens diezelfde top resoluut achter die ambitie: “Die 5 procent is geen luchtkasteel, maar een noodzakelijkheid. De Amerikanen verschuiven hun aandacht naar de Stille Oceaan, Europa moet zijn eigen defensieve fundamenten leggen. En ja, dat kost geld,” aldus de N-VA-minister.
Hij verwees naar het groeiende militaire engagement van oostelijke NAVO-lidstaten zoals Polen, Finland en de Baltische staten. “Als België zijn bondgenootschappelijke rol ernstig neemt, kunnen we moeilijk achterblijven,” klonk het voor de camera's.
Coalitiepartners reageren met forse tegenwind
De reacties binnen de federale regering lieten niet lang op zich wachten. CD&V-voorzitter Sammy Mahdi liet in klare taal weten dat Franckens uitspraken “niet overeenstemmen met het regeringsstandpunt”. Meer nog, hij stelde openlijk de haalbaarheid van het hele plan in vraag: “Vijf procent van het bbp, dat is goed voor 30 miljard euro per jaar. Dat geld bestaat niet. Aan welke boom groeien die miljarden?”, aldus Mahdi.
Volgens hem zou een dergelijk budgettaire sprong massieve besparingen impliceren in andere fundamentele domeinen zoals pensioenen en gezondheidszorg, wat voor CD&V uitgesloten is. “We kunnen de NAVO-norm niet tegenhouden, maar we moeten realistisch blijven. Een kleine lidstaat als België zal niet zomaar aan deze eisen kunnen voldoen, laat staan op korte termijn.”
Ook Vooruit en MR nemen afstand van Franckens uitspraken. MR liet off the record verstaan dat men volgend jaar wél wil kijken of de defensie-uitgaven richting 2,1 procent kunnen, maar verder gaan is voor de Franstalige liberalen op dit moment uitgesloten. Binnen de regering-De Wever wordt bovendien misnoegen geuit over Franckens solospel. Een bron binnen de coalitie verwoordde het zo: “Theo Francken kondigt dingen aan die niet zijn afgetoetst binnen de regering. Dat is een terugkerend patroon.”
Prévot: “De realiteit blijft wat ze is”
Minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot (Les Engagés) heeft de voorbije weken in NAVO-verband meermaals het officiële regeringsstandpunt herhaald: 2 procent tegen 2030 is het maximum haalbare, en zelfs dat is nu al een enorme financiële uitdaging. Tijdens een informele NAVO-vergadering in Turkije trok hij met die boodschap naar zijn collega’s, maar werd daar geconfronteerd met een duidelijke wind uit Washington en Warschau.
Prévot herhaalde donderdag dat de inspanningen die België levert al uitzonderlijk zijn. De regering heeft dit jaar 4 miljard euro extra uitgetrokken om de defensie-uitgaven naar 2 procent van het bbp te brengen. Toch blijkt uit recente cijfers van de Europese Commissie dat België zelfs dat streefcijfer nog niet haalt. Brussel zou dit jaar uitkomen op 1,7 procent, wegens “gebrek aan gespecificeerde maatregelen”.
Kernkabinet moet knopen doorhakken
Het is duidelijk dat Franckens positionering in het defensiedossier meer is dan een los initiatief. Binnen N-VA leeft al langer de wens om België steviger te verankeren binnen de NAVO-structuren, en tegelijk electorale afstand te nemen van partijen die pleiten voor een gematigder veiligheidsbeleid. Maar de realiteit van het federale begrotingskader is weerbarstig, en bij de opmaak van de begroting in september zal elke extra euro moeten gevonden worden in een al overbelast budgettair plaatje.
Op het kernkabinet van vrijdag wordt het dossier alvast opnieuw besproken. Daar zal minister Francken – en bij uitbreiding premier De Wever – moeten uitleggen hoe zij de kloof tussen NAVO-eisen en Belgische haalbaarheid denken te overbruggen. Verwacht wordt dat de andere regeringspartijen zich opnieuw zullen verzetten tegen al te royale beloftes aan NAVO-bondgenoten zonder dekking in de begroting.
(Foto: Didier Lebrun/Photo News)
