n een voormalige schuilkelder onder een brutalistisch gebouw in Antwerpen opent TICK TACK een permanente ruimte voor geluid en performance. Met The Illegal Club en de geluidsinstallatie Pressure Chamber van Nik Nowak onderzoekt de kunstorganisatie hoe geluid mensen kan verbinden, intimideren en mobiliseren. Boven de grond krijgen meer dan vijftig kunstenaars bovendien de kans om werk te tonen dat normaal buiten beeld blijft.
Antwerpen, 9 oktober – 19 december 2026 | TICK TACK
Clubs zijn meer dan plekken waar mensen dansen tot het licht aangaat. Ze zijn ontmoetingsplaatsen, broedkamers voor nieuwe muziek en vrijhavens voor subculturen die zich niet altijd thuis voelen in de klassieke cultuurhuizen. TICK TACK kiest in Antwerpen voor een opmerkelijke locatie om die wereld binnen te halen: een voormalige schuilkelder wordt een permanente ruimte voor geluid en performance.
The Illegal Club bevindt zich in De Zonnewijzer, het brutalistische gebouw dat architect Léon Stynen in 1955 ontwierp. Een ruimte die ooit bescherming moest bieden tegen geweld, wordt nu ingezet om de fysieke en politieke kracht van geluid te onderzoeken. De openingstentoonstelling loopt tot 19 december en combineert de geluidsinstallatie Pressure Chamber van de Duitse kunstenaar Nik Nowak met B-Sides, een presentatie van werk van meer dan vijftig kunstenaars die in België wonen en werken.
Een geluidsinstallatie die je niet alleen bekijkt
Nik Nowak bouwt al jaren soundsystems die tegelijk sculptuur, instrument en machtsmiddel zijn. Zijn installaties zijn geen geluidsboxen die discreet tegen een muur staan te wachten tot iemand op play drukt. Ze zijn ontworpen om te worden geactiveerd, bespeeld en ervaren. Geluid neemt letterlijk de ruimte in en verandert de verhouding tussen lichaam, omgeving en publiek.
In Pressure Chamber onderzoekt Nowak hoe versterkt geluid door de geschiedenis heen heel verschillende functies heeft gekregen. Tijdens de Koude Oorlog werden luidsprekers ingezet in de propagandastrijd tussen Oost- en West-Berlijn, terwijl mobiele soundsystems in Jamaica een rol speelden in de politieke campagnes van de jaren zeventig. Elders groeide geluid dan weer uit tot een middel voor verzet, gemeenschapsvorming en culturele emancipatie.
Precies die dubbele betekenis staat centraal. Geluid kan mensen samenbrengen rond muziek en een gedeelde identiteit, maar ook worden gebruikt om tegenstanders te intimideren of een boodschap letterlijk zo luid mogelijk op te dringen.
In een voormalige schuilkelder krijgt dat idee vanzelf wat extra gewicht. De bezoeker staat niet tegenover een schilderij dat netjes op veilige afstand blijft, maar bevindt zich midden in een omgeving waarin het geluid deel van het kunstwerk wordt. Kijken alleen is hier dus niet voldoende.
Meer dan vijftig kunstenaars tonen hun B-kant
Voor de opening beperkt TICK TACK zich niet tot de bunker. Ook het gelijkvloers en de mezzanine worden ingenomen door B-Sides, een groepstentoonstelling met meer dan vijftig kunstenaars die in België wonen en werken.
Zij presenteren elk een werk dat buiten de gebruikelijke lijn van hun praktijk valt: een experiment, een vroeg werk, een zijspoor of een idee dat doorgaans niet in een tentoonstelling belandt.
De titel verwijst naar de B-kant van een muzieksingle, waar vroeger geregeld het meest eigenzinnige materiaal terechtkwam omdat het niet als grote hit was bedoeld. Hier wordt hetzelfde principe toegepast op beeldende kunst. Niet noodzakelijk het afgewerkte pronkstuk staat centraal, maar net dat werk dat normaal in het atelier of archief zou blijven liggen.
Voor TICK TACK betekent dat ook een verschuiving in focus. De organisatie presenteerde de voorbije jaren veel internationale kunstenaars; met B-Sides richt ze de blik nadrukkelijk op kunstenaars die in België wonen en werken.
Van schuilkelder naar undergroundclub
De titel The Illegal Club roept beelden op van geheime feesten, clandestiene locaties en nachten die pas beginnen wanneer de officiële deuren sluiten. Toch gaat het project verder dan nostalgie naar illegale raves. TICK TACK wil van de kelder een vaste plaats maken voor geluid, performance en artistiek experiment.
Dat levert een aardige tegenstelling op. Undergroundcultuur krijgt hier onderdak bij een officiële kunstorganisatie en dus ook de zichtbaarheid en infrastructuur die daarbij horen. Hoe underground zo'n plek vervolgens nog blijft, zal vooral afhangen van wat er daadwerkelijk gaat gebeuren.
De bunker biedt daarvoor alvast een decor dat moeilijk te overtreffen valt. Een ruimte die ooit gebouwd werd om mensen te beschermen tegen wat er buiten gebeurde, moet nu een plek worden waar het volume net omhoog mag.
Wie bij hedendaagse kunst vooral denkt aan stilletjes door een witte museumzaal wandelen met de handen op de rug, krijgt hier dus iets anders voorgeschoteld. The Illegal Club is kunst die je niet alleen moet bekijken, maar ook horen en voelen.
Praktische informatie
The Illegal Club: Pressure Chamber & B-Sides
9 oktober – 19 december 2026
TICK TACK, Mechelsesteenweg 247, 2018 Antwerpen.
(Foto: Instagram)
