Een ideologische koerswijziging ten koste van verkeersveiligheid, of een streep door het verdienmodel van steden en gemeenten?
De Vlaamse overheid heeft beslist om 72 geplande trajectcontroles op gewestwegen te annuleren. De maatregel werd geserveerd door Vlaams minister van Mobiliteit Annick De Ridder (N-VA), en kreeg meteen scherpe kritiek bij verkeersdeskundigen. Volgens hen betekent de beslissing een fundamentele breuk met het preventieve verkeersveiligheidsbeleid van de afgelopen jaren. Nu ja, waar eindigt het verdienmodel en begint de verkeersveiligheid?
Van structurele uitbouw naar selectieve afbouw
Het Agentschap Wegen en Verkeer (AWV) beheert momenteel 360 actieve trajectcontroles op 225 locaties in Vlaanderen. Daarbovenop zijn er nog 40 installaties in opbouw. Voor de nabije toekomst stonden nog 82 bijkomende trajectcontroles op de planning, voornamelijk op gewestwegen. Van dat aantal worden er nu 72 geschrapt. Welke locaties precies geschrapt worden, blijft voorlopig geheim. Gemeenten zijn nog niet geïnformeerd.
De geplande installaties kwamen tot stand op basis van aanvragen en prioriteiten van zowel lokale besturen als het AWV zelf. Volgens het kabinet-De Ridder volstaan deze historische ‘wensenlijstjes’ niet langer als objectieve basis. Men wil enkel nog investeren in trajectcontroles op locaties met een bewezen, ernstige problematiek op vlak van verkeersveiligheid. Minister De Ridder liet in het Vlaams Parlement verstaan dat de nieuwe aanpak zich toespitst op “zwarte punten waar dodelijke of ernstige ongevallen gebeuren.”
Nieuwe scoringsmethode: wie telt, bepaalt
Het AWV past voortaan de zogenaamde 5-3-1-methode toe om potentiële locaties voor trajectcontroleobjectief te beoordelen. Daarbij krijgt een dodelijk ongeval vijf punten, een zwaargewonde drie punten en een lichtgewonde één punt. Pas wanneer een locatie meer dan 15 punten scoort én er sprake is van overdreven snelheid, komt die nog in aanmerking voor een trajectcontrole. Dat is een forse breuk met de vroegere aanpak, waarbij men vertrok van een algemene rangschikking van de gevaarlijkste wegen, zonder die scoresystematiek.
Volgens het kabinet moeten trajectcontroles teruggebracht worden tot hun essentie: het aanpakken van zwaar risicogedrag op de gevaarlijkste stukken weg. Alles wat daarbuiten valt, wordt als inefficiënt beschouwd. Het woord ‘verdienmodel’ wordt vermeden.
‘Experten’ reageren scherp: “Preventie wordt genegeerd”
Verkeersdeskundigen zijn niet te spreken over de koerswijziging. De krant ‘Het Nieuwsblad’ trok voor de gelegenheid een blik ‘experten’ open en die zien – rara – het helemaal anders. Professor Johan De Mol (UGent) noemt de schrappingen “ideologisch gedreven” en stelt dat De Ridder inspeelt op de publieke opinie die trajectcontroles als een inkomstenbron voor de overheid beschouwt. “Het argument dat deze controles niet nodig zijn omdat er op die punten nog geen ongevallen gebeurden, is manifest fout. Het nut van trajectcontroles ligt juist in hun preventieve werking. Wachten tot er doden vallen is beleidsmatig onverantwoord,” aldus De Mol.
Ook Stijn Daniels, onderzoeker bij Transport & Mobility Leuven, deelt die bezorgdheid. Ook hij vindt deze beslissing het draagvlak voor verkeersveiligheid ondergraaft. Tijd om – een klassiek recept – met wat statistieken en studies te gaan zwaaien. Daniels: “Internationale studies tonen steevast aan dat trajectcontroles het aantal ongevallen met gemiddeld 30 procent doen dalen. Bij zware ongevallen loopt dat effect zelfs op tot 56 procent. In termen van kosteneffectiviteit zijn trajectcontroles één van de meest performante instrumenten.” Wij zijn toch heel benieuwd hoe ze tot zo’n vlijmscherpe cijfers komen en hoe je de Vlaamse wegen ‘internationaal’ kan vergelijken.
Afbouw zonder overleg
Opvallend is alvast dat de betrokken steden en gemeenten tot op heden niet zijn ingelicht over de schrappingen. Dat voedt de kritiek dat het beleid top-down wordt uitgerold, zonder afstemming met lokale verkeers- of veiligheidsdiensten. Vooral bij lokale besturen die al investeerden in voorbereidende werken of trajectanalyses, dreigt frustratie.
