Belgische economie zit in slechte papieren.
De Belgische economie zit in zwaar weer. De industrie hapert, de export hinkt achterop, en de investeringen liggen op een historisch dieptepunt. Toch wil de Nationale Bank van België (NBB) het doemdenken temperen. Ondanks de vele problemen aan de oppervlakte zouden er ook hoopgevende signalen zijn voor de komende jaren. Met een stabiele consumptie en een lichte groei zou het economisch schip van België niet volledig lek te slaan. We spreken in de voorwaardelijke wijs.
“Een economie in stilstand”
Dat er iets misloopt in de Belgische economie, is overduidelijk. De industrie, die ooit de ruggengraat van onze welvaart was, kampt met een vertrouwenscrisis. De productiecapaciteit staat op een laag pitje en bevindt zich opnieuw op het niveau van de coronapandemie. De onzekerheid regeert, en die wordt gevoed door zowel internationale als interne factoren. Pierre Wünsch, gouverneur van de Nationale Bank, merkt in ‘Het Laatste Nieuws’ op dat de storm vooral wordt versterkt door geopolitieke ontwikkelingen.
“Wat zal het presidentschap van Donald Trump betekenen voor de wereldeconomie? Hoe reageert China op deze nieuwe politieke realiteit? En hoe druppelt dat door naar onze export- en arbeidsmarkten?” Vragen zonder antwoorden, maar ze kleuren wel de economische vooruitzichten van ons land donkerder dan we dat zouden willen.
Energie, klimaat en bureaucratie als struikelblokken
De energieprijzen blijven een fundamenteel probleem. Goedkoop Russisch gas kunnen we definitief op onze buik schrijven, en de Belgische ambitie op het vlak van klimaat overstijgt die van de Verenigde Staten. Dat zet bedrijven onder druk, vooral in sectoren waar de concurrentie met China – we denken aan elektrische wagens en groene zonnepanelen – moordend is. Bovendien worden bedrijven afgeremd door de jungle aan regels en vergunningen in ons land. De investeringscijfers leggen dit op een pijnlijke manier bloot: waar ondernemingen ooit vol enthousiasme groeiden, blijft nu een gebrek aan vertrouwen en vooruitzicht achter. Zelfs woningbouw – het cliché wil dat de Belg met een baksteen in de maag geboren wordt - kent een terugval.
Stagnatie op de arbeidsmark
De arbeidsmarkt - nog zo'n lichtpunt in donkere dagen - lijkt eveneens te stokken. De jobcreatie is dit jaar praktisch stilgevallen. Toch is het niet allemaal kommer en kwel. De Nationale bank wijst erop dat de arbeidsvraag, ondanks de vertraging in de industrie, bijzonder hoog blijft. De NBB voorspelt dat er tussen 2025 en 2027 zo’n 90.000 nieuwe banen zullen bijkomen. Dat is geen explosieve groei, maar het zorgt ervoor dat de werkloosheidsgraad op een historisch laag niveau van 5,6 procent blijft. Met andere woorden: de natte vinger omhoog en voelen vanwaar de wind komt?
Hoge inflatie, dure lonen
De inflatie blijft een heikel punt. Hoewel de stijging van prijzen aan het vertragen is, blijft België worstelen met een niveau dat bijna dubbel zo hoog ligt als het gemiddelde van de eurozone. De energie- en voedingsprijzen - nog eens versterkt door een gestegen tabaksprijs - duwen de cijfers omhoog. De verwachting is echter dat de inflatie zal dalen naar een gezonde 2,9 procent in 2025 en zelfs naar 1,3 procent in 2026.
Toch zal de hoge inflatie nog lang nazinderen, vooral in de loonkosten. De automatische loonindexering houdt werknemers financieel op peil, maar duwt tegelijk de loonkosten omhoog. Een en ander veroorzaakt een loonkloof met onze buurlanden, die naar verwachting pas tegen 2027 volledig zal verdwijnen. De Nationale Bank verwacht de komende jaren dan ook geen ruimte voor reële loonsverhogingen bovenop de index.
Voorzichtig optimisme
Ondanks deze uitdagingen durft de Nationale Bank toch voorzichtig optimistisch te zijn. De economische groei blijft, hoe miniem ook, overeind. Dit jaar klokt het bruto binnenlands product (bbp) af op 1 procent groei. Voor de komende jaren wordt een lichte stijging voorspeld naar 1,2 à 1,4 procent.
Deze stabiliteit is vooral te danken aan de Belgische consument. Gezinnen blijven, ondanks de druk, bijdragen aan een gezonde binnenlandse consumptie, klinkt het. De voorzichtige daling van de inflatie speelt daarbij een belangrijke rol, omdat gezinnen wat meer ademruimte krijgen.
Wat blijft achter?
Niet alle sectoren delen echter in het optimisme. Bedrijfsinvesteringen blijven, zelfs met een verwacht herstel, onder het historische gemiddelde. De woningbouwsector, die al jaren op de sukkel is, zal tegen 2027 nog steeds 6 procent lager liggen dan in 2019. Om maar te illustreren dat structurele problemen niet zomaar verdwijnen.
Apocalypse (not) now
Toch waarschuwt de Nationale Bank om niet te vervallen in doemdenken. “Herstel is mogelijk, maar dat vraagt tijd en beleid dat ondernemers en investeerders opnieuw vertrouwen geeft." Het economische plaatje van België is verre van rooskleurig, maar het land zou voorlopig bestand zijn tegen een volledige crash. Stabiliteit in consumptie en een voorzichtig herstel op de arbeidsmarkt moeten de hoopgevende fundamenten voor de komende jaren zijn. Maar zijn we daarmee nu gerust gesteld?
