Wist Vandenbroucke van de donorfraude? Zijn administratie zag alles, Justitie keek de andere kant op.
Ministers komen en gaan, maar de doofpot blijft altijd netjes op temperatuur in Brussel. In het dossier van de donorfraude blijkt dat ambtenaren van Frank Vandenbroucke jarenlang op klaarlichte dag de wet negeerden, en niemand die zich verslikte in zijn ochtendkoffie. Zelfs niet nu blijkt dat één spermadonor 52 kinderen op de wereld zette, verspreid over twaalf klinieken. En nee, dat is geen ongeloofwaardig script van ‘Familie’, dat is het beleid van de federale overheid anno 2025.
Ze noemen het daar bij vzw Donorkinderen "de doos van Pandora". Een doos met daarin een cocktail van nalatigheid, institutionele lafheid en een opvallend gebrek aan juridische reflexen. Want hoewel artsen al sinds 2007 wettelijk niet meer dan zes vrouwen mogen bezwangeren met zaad van één donor – een overtreding die je tot vijf jaar cel kan kosten – bleef het bij het FAGG (Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten) bij gapen en staren. Ze zagen het. Ze wisten het. En ze deden… niets. Of toch: ze vroegen beleefd uitleg aan de kliniek in kwestie en gingen vervolgens een koffietje drinken.
Zwijgen is zilver, de doofpot is goud
Wat doe je als je ontdekt dat in twaalf klinieken het sperma van één man in 37 vrouwen is gespoten, met 52 baby’s als gevolg? Als je gezond verstand hebt, bel je Justitie. Als je bij het FAGG werkt, stuur je een vriendelijke mail, wacht je op een briefje terug, en beschouw je de zaak als afgehandeld wanneer de kliniek belooft dat het vanaf nu niet meer zal gebeuren. Strafrechtelijk misdrijf of niet – voor de overheid is dat blijkbaar geen reden om wakker te liggen.
Bij de parketten van dit land is er geen enkel spoor. Geen dossier. Geen melding. Geen klop op de deur bij klinieken die de wet overtreden hebben. Want zo werkt het: geen melding, geen onderzoek. Geen onderzoek, geen veroordeling. En intussen worden kinderen geboren in een juridisch niemandsland.
Vier keer donorfraude, nul keer gerecht
En het wordt nog hallucinanter. Sinds 2022 weet het FAGG van minstens drie andere klinieken die vrolijk de donorlimiet hebben overschreden. Eentje zelfs met vijf verschillende donors. Maar ook daar: geen parket, geen melding, geen gevolg. De ambtenaren van het FAGG – in theorie de waakhonden van de gezondheidssector – zijn in de praktijk brave schoothondjes die geen zin hebben om te bijten.
En wat doet minister Frank Vandenbroucke (Vooruit), de man die de voogdij heeft over het FAGG? Die schrijft doodleuk in een nota dat zijn ambtenaren "niet verplicht zijn" om het parket in te lichten. Want, zo beweert hij, er is "geen expliciete wet" die hen dat opdraagt.
Sorry Frank, maar zelfs de wet kent haar plichten
Dat is natuurlijk juridisch flauwekul. Vraag het aan om het even welke strafpleiter, zoals Joris Van Cauter, en je krijgt een lesje eerste bachelor rechten: Iedere ambtenaar die weet heeft van een misdrijf, is verplicht dat te melden. Punt. Artikel 29 van de Wet op de Strafvordering. Daar hoef je nauwelijks rechter voor hebben gesturdeerd.
Ambtenaren mogen dus niet zelf beslissen of iets al dan niet ernstig genoeg is voor Justitie. Toch is dat net wat het FAGG wél systematisch doet. Ze hebben zichzelf uitgeroepen tot onderzoeksrechter én rechter in één, zonder toga, zonder wetboek, maar mét een indrukwekkende doofpot.
Verjaard? Misschien. Onbelangrijk? Zeker niet.
Vandenbroucke schermt intussen met de bewering dat sommige feiten toch al verjaard waren. En dat zou kunnen kloppen voor het grote donorschandaal van 2008 tot 2017. Maar zelfs dan blijft een melding cruciaal. Want Justitie heeft pas zicht op een fenomeen als ze structureel meldingen binnenkrijgt. Dat is hoe je patronen blootlegt, netwerken ontrafelt, én toekomstige schandalen voorkomt.
Wat het FAGG de voorbije jaren heeft gedaan – of beter: niét gedaan – is Justitie systematisch blind houden. En dat met de goedkeuring, of minstens de stilzwijgende tolerantie, van de bevoegde minister. Geen enkele arts vervolgd. Geen enkele kliniek bestraft. Geen enkele waarschuwing aan burgers. Maar wel 52 kinderen met een biologische vader die ze delen met een halve klas.
Conclusie: de regering als medeplichtige
Wat hier is gebeurd, is geen administratieve vergissing. Dit is geen kwestie van slechte communicatie of onduidelijke richtlijnen. Dit is een politiek gedragen beleid van juridische struisvogelpolitiek. Ambtenaren die hun wettelijke meldingsplicht aan hun laars lappen, een minister die dat toelaat of zelfs aanmoedigt, en een hele sector die weet dat er geen consequenties zijn, zolang niemand iets zegt.
En het zijn, zoals altijd, de burgers die de rekening betalen. Kinderen die later met identiteitsvragen worstelen, vrouwen die bewust werden misleid, en een samenleving die er wéér achter komt dat regels alleen gelden voor wie geen postje heeft in Brussel.
De doos van Pandora is open. En deze keer is het niet de hoop die aan het eind overblijft, maar het ongemakkelijke besef dat in België zelfs een wet niets betekent… zolang niemand hem wil toepassen.
(Foto: Bert Van Den Broucke/ /Photo News)
