Je zou denken dat het werk van een televisiejournaal ongeveer als volgt gaat: ergens gebeurt iets, journalisten gaan kijken, camera's filmen wat er gebeurt en 's avonds krijgt de kijker die beelden te zien. In Frankrijk blijkt dat tegenwoordig iets ingewikkelder te liggen. Daar is bij France Télévisions een stevige rel uitgebroken omdat het journaal van France 2 rauwe beelden liet zien van hoe het er tijdens betogingen aan toe ging.
De reportage duurde bijna twaalf minuten en kreeg de titel ‘Au cœur des violences’. Kijkers kregen gemaskerde relschoppers te zien, projectielen die door de lucht vlogen, vernielingen, brandend straatmeubilair en confrontaties met de politie. Kortom: niet meteen materiaal waarmee de Franse toeristische dienst haar volgende campagne voor een romantisch weekendje Parijs zal openen.
Maar de grootste rel begon pas nadat de camera's waren opgeborgen.
De verkeerde beelden?
De CGT-vakbond bij France Télévisions was namelijk bijzonder ongelukkig met de reportage. Volgens de vakbond had het journaal zich veel te sterk geconcentreerd op het geweld en veel te weinig op de redenen waarom mensen op straat waren gekomen. Je weet wel: te weinig leerkrachten en zo. In een communiqué met de niet bepaald subtiele titel ‘Sous les pavés, la propagande!’ sprak de CGT zelfs van een journalistieke ontsporing.
De conclusie was al even mals: volgens de vakbond had de volledige ploeg achter het bewuste ‘20 Heures’-journaal gefaald en moest ze ontslag nemen.
Dat is toch een opmerkelijk moment. Journalisten worden doorgaans verweten dat ze bepaalde dingen níét laten zien. In Frankrijk kunnen ze blijkbaar ook in de problemen komen omdat ze iets net iets te enthousiast wél laten zien.
Ook de CFDT mengde zich in de discussie. Die vakbond maakte zelfs de chronometer boven en berekende dat in een journaal van ongeveer 48 minuten minder dan twee minuten waren besteed aan de eisen van de betogers. Veel geweld dus, te weinig sociale context.
Volgens de CFDT speelde zo'n berichtgeving bovendien in de kaart van het Rassemblement National, omdat de beelden perfect passen binnen het discours van de partij over onveiligheid en een Frankrijk dat steeds gewelddadiger zou worden.
En daar wordt de kwestie natuurlijk interessant. Want dan is de vraag plots niet meer alleen: ‘wat is er gebeurd?’ Maar ook: ‘welk politiek effect kunnen beelden van wat er gebeurd is hebben?’
Eerst even nadenken voor je kijkt
De nieuwsdirectie van France Télévisions erkende achteraf dat er problemen waren met de reportage. Nieuwsdirecteur Philippe Corbé vond dat het stuk duidelijker onderscheiden had moeten worden van het gewone journaal en dat er meer context, commentaar en precisie nodig waren geweest.
Volgens Le Monde was de reportage bovendien in grote haast gemonteerd en zou ze vóór uitzending niet volledig bekeken zijn. Binnen France Télévisions ontstond tijdens en na de uitzending stevige discussie. Een journaliste zou het resultaat zelfs hebben omschreven als ‘riot porn’: een opeenvolging van spectaculaire geweldbeelden waarbij de bredere context naar de achtergrond verdwijnt.
Dat is op zich een journalistiek debat dat je perfect kunt voeren. Twaalf minuten rellen tonen kan een vertekend beeld geven wanneer je nauwelijks uitlegt wie demonstreert, waarom die mensen demonstreren en hoeveel van de aanwezigen zich níét als figurant voor ‘Grand Theft Auto: Paris’ gedragen. Alleen wordt het een stuk merkwaardiger wanneer daar meteen de conclusie aan wordt gekoppeld dat een volledige nieuwsploeg dan maar moet opstappen.
Wat als de werkelijkheid politiek onhandig is?
Journaliste Caroline Fourest mengde zich daarom eveneens in de discussie. Zij vond het bijzonder problematisch dat vakbonden, die normaal journalisten horen te verdedigen, druk uitoefenen op een redactie omdat de gekozen beelden volgens hen een bepaald politiek verhaal zouden kunnen versterken. En precies daar zit het ongemakkelijke kantje aan deze affaire.
Natuurlijk moet journalistiek context geven. Een camera registreert maar een stukje van de werkelijkheid en wie uitsluitend de spectaculairste beelden selecteert, kan een compleet verkeerde indruk creëren. Dat geldt voor rellen net zo goed als voor oorlogen, verkiezingen of een gemiddelde vergadering van het Belgische kernkabinet.
Maar het omgekeerde is minstens even gevaarlijk. Zodra redacties beelden beginnen af te wegen op basis van de vraag welke politieke partij er mogelijk voordeel uit haalt, kom je op bijzonder glad ijs terecht.
Stel dat er daadwerkelijk zware rellen zijn. Moet een redactie daar dan minder beelden van tonen omdat Marine Le Pen daar misschien blij van wordt? En als een betoging vreedzaam verloopt, moet je dan extra lang zoeken naar een brandende vuilnisbak omdat een andere partij anders electoraal voordeel zou kunnen halen? Voor je het weet heeft iedere montagecel naast een eindredacteur ook een verkiezingsanalist nodig.
De journalistieke evenwichtsoefening
Dat maakt deze Franse rel interessanter dan een ordinair intern conflict bij een openbare omroep. De kritiek op de reportage kan journalistiek perfect terecht zijn: geweld zonder voldoende context kan sensationeel en misleidend worden. Maar de redenering dat bepaalde beelden problematisch zijn omdat ze “het bedje spreiden” voor een politieke partij, roept minstens evenveel vragen op. Journalisten horen tenslotte niet te bepalen welke werkelijkheid politiek wenselijk is. Ze horen zo nauwkeurig mogelijk te tonen wat er gebeurt en vervolgens uit te leggen waarom het gebeurt. En soms levert dat beelden op die niet netjes in het gewenste verhaal passen.
Frankrijk heeft dus een opmerkelijke nieuwe journalistieke discussie te pakken. Niet over nepbeelden, gemanipuleerde beelden of beelden die bewust werden achtergehouden. Maar over echte beelden die misschien iets té echt waren.
France TV zeigt 12 Minuten die Wahrheit über Paris: Gewalt, Plünderungen, brennende Autos. Die linke Gewerkschaft CGT fordert daraufhin den Rausschmiss des Moderators und seines Teams. Die Bilder sollen nicht gesehen werden. Der Grund liegt auf der Hand. https://t.co/0wlYdoySKN
— Georg Pazderski (@Georg_Pazderski) October 23, 2026
