Strenger leefloonbeleid treft grote gezinnen: N-VA trekt stekker uit samenwoonconstructies.
De federale regering zet door met een van de meest ingrijpende hervormingen binnen de sociale bijstand van de voorbije jaren: het onbeperkt combineren van leeflonen binnen één huishouden wordt afgeschaft. Wat jarenlang kon — meerdere leefloners onder één dak die samen op maandelijkse bedragen van 4.000 tot 7.000 euro uitkwamen — wordt binnenkort onmogelijk. Vooral grote gezinnen waar niemand werkt, zullen dat voelen.
De maatregel past in het bredere plan van de regering om sociale voordelen te plafonneren. Dat plafond wordt nog besproken, maar voor het leefloon sluit minister van Maatschappelijke Integratie Anneleen Van Bossuyt (N-VA) alvast het eerste achterpoortje.
Einde aan onbeperkte leeflooncombinaties
Tot nu hielden OCMW’s enkel rekening met het inkomen van de partner. Wie samenwoonde met ouders, kinderen of andere meerderjarigen, kon het leefloon dus vrijwel zonder beperking stapelen. Lokale besturen konden bijkomende inkomens wel betrekken, maar dat was nooit verplicht. Die flexibiliteit verdwijnt nu volledig.
OCMW’s zullen voortaan altijd rekening moeten houden met de inkomsten van alle inwonende (groot)ouders, (klein)kinderen, schoonfamilie en andere meerderjarigen in hetzelfde huishouden. Daarnaast worden ook alle inkomsten meegeteld — inclusief het Groeipakket, dat in de praktijk vaak samenliep met leeflonen bij thuiswonende jongvolwassenen.
Van Bossuyt: “Excessen passen niet bij de bedoeling van het leefloon”
Van Bossuyt wijst op situaties waarin gezinnen via leeflonen boven de 4.000 euro per maand uitkwamen, met uitschieters tot 7.000 euro. Volgens haar wordt met dit soort herverdeling het fundament van de bijstandsuitkering overschreden: het leefloon moet een tijdelijke bescherming bieden, geen structurele inkomensbron voor hele huishoudens.
Hoewel de hervorming aanzienlijke besparingen kan opleveren, weet de regering niet hoeveel. Dat komt doordat er geen centraal overzicht bestaat van uitkeringen per gezin. Het kabinet belooft dat dat gecorrigeerd wordt.
Simulaties tonen forse dalingen
De impact varieert, maar vooral grote gezinnen met meerdere leefloners verliezen substantieel. De krant ‘Het laatste Nieuws’ maakte enkele simulaties.
Voorbeeld 1: gezin met vijf meerderjarigen en één minderjarig kind
- Moeder als gezinshoofd: 1.776 euro leefloon (blijft gelijk)
- Vier meerderjarige zonen: daling van 876 euro naar 363,40 euro door verrekening met Groeipakket
- Totaal leefloon daalt van 5.281 euro naar 3.230 euro per maand
- Inclusief Groeipakket blijft ongeveer 4.668 euro over
Verlies: ruim 2.000 euro per maand
Voorbeeld 2: gezin met werkende vader en twee meerderjarige zonen
- Vandaag: 2.327 euro aan uitkeringen
- Nieuwe situatie: leeflonen verdwijnen volledig, enkel 575,50 euro Groeipakket blijft
Verlies: ruim 1.700 euro per maand
De grootste daling treft dus vooral gezinnen met meerdere niet-werkende volwassenen onder één dak. Zodra één gezinslid een voldoende hoog inkomen heeft, wordt het leefloon van de anderen aangepast of geschrapt.
Nieuwe instroom voelt het meteen, bestaande dossiers volgen in 2026
De maatregel treedt in werking zodra het Koninklijk Besluit gepubliceerd wordt, ten laatste op 1 januari 2026. Dat moment is niet toevallig gekozen: vanaf die datum verliezen duizenden langdurig werklozen hun uitkering en kloppen ze vermoedelijk aan bij het OCMW. Voor hen geldt meteen het nieuwe leefloonmodel.
Voor de huidige 60.000 leefloners worden de bedragen later herzien, bij de jaarlijkse hernieuwing of bij belangrijke wijzigingen in hun situatie.
Politieke inzet: activering boven uitkering
Van Bossuyt benadrukt dat het doel niet louter budgettair is. De hervorming moet volgens haar vermijden dat gezinnen zonder arbeidsinkomen beter af zijn dan werkende huishoudens. In die logica past ook dat het Groeipakket voortaan wordt meegeteld: het moet jonge volwassenen prikkelen om te gaan werken in plaats van een leefloon te combineren met kinderbijslag.
Hoe groot de groep getroffen gezinnen precies is, blijft voorlopig onbekend. Maar één lijn is duidelijk: de regering trekt het leefloon terug naar zijn oorspronkelijke functie — basissteun als laatste vangnet — en niet langer een optelsom van parallelle uitkeringen binnen een gedeeld huishouden.
(Foto: Bert Van Den Broucke/ /Photo News)
