Van corona-orakel tot “ik weet van niets”: brokkelt de sokkel van tv-viroloog Marc Van Ranst eindelijk af?
Veel rook plots rond de persoon van Marc Van Ranst. HLN meldt op dinsdag dat er niet één, maar twee klachten circuleerden over professor Marc Van Ranst. De tweede klacht zou echter nooit onderzocht zijn. Zijn reactie? Hij weet nergens van. Het is een opvallend refrein voor iemand die jarenlang anderen zonder aarzelen de les las.
Tv-viroloog
Tijdens de coronacrisis groeide Marc Van Ranst uit tot meer dan een viroloog. Hij werd een zelfverklaard moreel kompas, een vaste televisiefiguur en voor velen het ergerlijk gezicht van de wetenschap. Hij schuwde stevige uitspraken niet en trok geregeld van leer tegen alles en iedereen die hem in twijfel trok. Wie het niet met hem eens was, was een domoor die zijn verantwoordelijkheid niet nam.
Nu de schijnwerpers op zijn eigen functioneren vallen, klinkt plots een heel ander verhaal.
"Ik heb geen weet van een tweede klacht."
Volgens HLN is dat de kern van zijn reactie op nieuwe onthullingen.
Niet één klacht, maar twee
De strijd binnen het Rega Instituut van de KU Leuven blijkt veel verder te gaan dan het conflict tussen professor Piet Maes en Marc Van Ranst.
In 2024 diende ook een medewerker van het laboratorium een uitgebreide melding in waarin sprake zou zijn van onder meer machtsmisbruik, wetenschapsfraude en mogelijk verkeerd gebruik van subsidies.
Die klacht zou via een externe professor bij de Vertrouwensunit van de KU Leuven zijn terechtgekomen.
Opvallend: volgens de melder werd die klacht nooit inhoudelijk onderzocht.
"Ik weet van niets"
Van Ranst reageert bijzonder summier. Hij zegt geen kennis te hebben van een tweede klacht en wenst geen inhoudelijke commentaar te geven op de beschuldigingen.
Wel voegt hij eraan toe dat alles grondig onderzocht mag worden en dat hij daaraan zal meewerken. Fijn, dat hij die toestemming geeft, toch?
Juridisch is dat een logische reactie. Iedereen geniet het vermoeden van onschuld en beschuldigingen moeten onderzocht worden voor er conclusies worden getrokken.
Maar maatschappelijk wringt er iets.
Voor anderen gold altijd een andere maatstaf
Gedurende jaren trad Van Ranst op als een publieke autoriteit die weinig ruimte liet voor twijfel. Tijdens de pandemie werden burgers, experten en politici die afweken van de dominante lijn vaak meteen scherp terechtgewezen.
Verantwoordelijkheid, transparantie en vertrouwen in de wetenschap stonden centraal.
Vandaag lijkt de boodschap plots een andere: ik weet nergens van.
Dat hoeft uiteraard niet te betekenen dat de beschuldigingen juist zijn. Maar mogen we voorzichtig opmerken dat het contrast met de morele stelligheid waarmee hij jarenlang het publieke debat voerde, opvallend is?
Ook mogelijke subsidiekwestie wordt onderzocht
Volgens HLN bevat de melding bovendien aantijgingen over mogelijk verkeerd gebruik van subsidies voor hiv-onderzoek. Er zou personeel betaald zijn met middelen die daarvoor niet bedoeld waren.
De regeringscommissaris van de KU Leuven heeft de brief inmiddels doorgestuurd, waarna ook het RIZIV de klacht intern analyseert.
Daarnaast zou een extern onderzoek worden voorbereid naar de andere beschuldigingen, waaronder machtsmisbruik en mogelijke wetenschappelijke onregelmatigheden.
Of die aantijgingen standhouden? Wie zal het zeggen.
Het echte probleem is vertrouwen
Niemand mag vandaag veroordeeld worden op basis van beschuldigingen alleen. Dat geldt evenzeer voor Marc Van Ranst.
Maar net daarom zijn onafhankelijke onderzoeken noodzakelijk.
Het opmerkelijke is vooral hoe snel publieke iconen hun vanzelfsprekende morele gezag kunnen verliezen zodra vragen over hun eigen functioneren opduiken. Wie jarenlang de rol van nationaal geweten opneemt, wordt onvermijdelijk ook aan diezelfde hoge standaard gehouden.
En precies daarom wordt dit dossier meer dan een intern conflict aan een universiteit.
Het is een test voor geloofwaardigheid.
De vraag die boven het Rega Instituut hangt, is niet alleen of de klachten gegrond zijn. De vraag is ook hoe het kan dat een tweede melding volgens de berichtgeving jarenlang geen zichtbaar gevolg kreeg.
En misschien nog belangrijker: valt hiermee de grote Marc Van Ranst definitief van zijn sokkel, of zal een onafhankelijk onderzoek hem juist vrijpleiten? Alleen een transparant onderzoek kan daarop een geloofwaardig antwoord geven. We zijn benieuwd hoe transparant en onafhankelijk we kunnen zijn met een ‘icoon’.
(Foto: Tomas Sisk/Photo News)
