Vluchten kan niet meer.
Kernoorlog, pandemie, klimaatcrisis, een ontspoorde AI of een inslaande asteroïde: de lijst met scenario’s die de mensheid in ernstige problemen kunnen brengen, is lang. Wetenschappers onderzochten daarom een ongemakkelijke vraag: welke landen hebben de beste kaarten als een wereldwijde catastrofe uitbreekt?
Stel dat het echt misgaat. Niet een economische crisis, geen oorlog in een verre regio, maar een ramp die wereldwijd toeslaat en tegelijk voedselvoorziening, energie, handel en infrastructuur onder druk zet. Waar zou je dan nog het beste kunnen zitten?
Onderzoekers van de Duitse Universiteit van Hagen probeerden daar een wetenschappelijk antwoord op te formuleren. Hun bevindingen verschenen in het vakblad Global Challenges. Australië blijkt volgens de analyse een van de landen die het best gewapend zijn tegen een reeks wereldwijde rampscenario’s.
Dat heeft weinig te maken met het feit dat Australië ver van de rest van de wereld ligt. Maar die geografische afzondering, gecombineerd met eigen voedselproductie, grondstoffen en industriële capaciteit, kan in een mondiale crisis wel een groot voordeel worden.
Drie soorten wereldrampen
De onderzoekers brachten honderden bestaande studies en rapporten over catastrofale gebeurtenissen samen. Daarbij maakten ze een onderscheid tussen drie grote categorieën.
De eerste groep bestaat uit gebeurtenissen die ervoor zorgen dat aanzienlijk minder zonlicht het aardoppervlak bereikt. Een enorme vulkaanuitbarsting, een nucleaire winter of een grote asteroïde-inslag kan bijvoorbeeld wereldwijd voor een sterke afkoeling en mislukte oogsten zorgen.
Een tweede categorie omvat rampen die vitale infrastructuur en economische systemen ontregelen. Denk aan zware zonnestormen, grootschalige cyberaanvallen of pandemieën die transport, communicatie en productie lamleggen.
De derde categorie bestaat uit biologische catastrofes waarbij op korte tijd zeer veel mensen omkomen en volledige samenlevingen ontwricht kunnen raken.
Geen van die scenario’s klinkt bepaald als een uitnodiging om de koffers te pakken. Toch blijken sommige landen structureel beter voorbereid op de gevolgen ervan dan andere.
Waarom Australië?
Australië heeft daarbij een aantal troeven die in een wereldwijde crisis zwaar kunnen doorwegen.
Het land is geografisch geïsoleerd en beschikt over de mogelijkheid om zijn grenzen relatief streng te controleren. Daarnaast heeft Australië een grote landbouwsector en produceert het aanzienlijke hoeveelheden voedsel. Het beschikt bovendien over belangrijke grondstoffen, een omvangrijke mijnbouwsector en industriële capaciteit.
Daar komt de economische en politieke stabiliteit bij. Wanneer internationale handelsstromen wegvallen of regeringen elders moeite hebben om hun bevolking te bevoorraden, kunnen die eigenschappen het verschil maken.
Volgens de onderzoekers was Australië het enige land dat in alle drie de onderzochte categorieën relatief veerkrachtig uit de analyse kwam.
Nieuw-Zeeland en Zwitserland scoren ook goed
Australië is overigens niet het enige land dat relatief goed uit de bus komt. Ook Nieuw-Zeeland, Japan, Zwitserland en Argentinië beschikken volgens de studie over eigenschappen die hen bij een wereldwijde catastrofe een voordeel kunnen geven.
Maar ook daar geldt: elk land heeft zijn zwakke plekken.
Nieuw-Zeeland en Japan zijn bijvoorbeeld gevoelig voor aardbevingen, vulkanisme en andere natuurrampen. Een lange kustlijn kan bovendien een extra risico vormen bij tsunami’s. Zwitserland beschikt dan weer niet over dezelfde voedsel- en grondstoffenpositie als Australië en blijft, net als vrijwel elk modern land, afhankelijk van internationale handelsstromen.
En precies daar zit de belangrijkste beperking van het onderzoek.
Niemand zit echt veilig
Wie na het lezen van de studie meteen een enkeltje Sydney wil boeken, kan beter eerst de klimaatkaarten bekijken. Australië is allesbehalve immuun voor de gevolgen van klimaatverandering en is voor bepaalde essentiële producten, waaronder geneesmiddelen, kunstmest en sommige brandstoffen, afhankelijk van import.
Een wereldwijde ramp kan bovendien zo omvangrijk zijn dat zelfs landen met grote voedselvoorraden en veel grondstoffen zwaar worden getroffen.
De onderzoekers concluderen dan ook niet dat Australië een soort moderne Ark van Noach is. Wel kunnen landen met een grote voedselproductie, voldoende grondstoffen en een sterke industriële basis volgens hen een cruciale rol spelen wanneer internationale systemen instorten.
Beter voorbereid dan gevlucht
De studie levert daarmee vooral een bredere les op. Landen zouden zich niet alleen moeten afvragen hoe ze hun bevolking beschermen tegen rampen, maar ook hoe ze essentiële productie kunnen blijven organiseren wanneer internationale bevoorradingsketens wegvallen.
Voedselvoorraden en zaden bewaren, industriële productie in stand houden en zorgen voor voldoende energie en grondstoffen kunnen daarbij van groot belang zijn.
En misschien is de meest nuchtere conclusie ook de meest voor de hand liggende: de beste strategie bij een wereldwijde ramp is nog altijd voorkomen dat ze werkelijkheid wordt.
Want als een scenario eenmaal niet meer te vermijden is, kan een goede voorbereiding volgens de onderzoekers het verschil maken tussen een samenleving die overeind blijft en een samenleving die instort. En in dat geval gaat het uiteindelijk niet om economische cijfers, maar om mensenlevens.
(Foto: P-magazine)
