Lukt het Melissa wat Zuhal niet kon?
Waar Zuhal Demir (N-VA) haar tanden stukbeet, probeert Melissa Depraetere (Vooruit) nu het onmogelijke: de miljardenkraan dichtdraaien die via royale subsidies al jaren openstaat voor grootbedrijven met zonneparken. De spilfiguur in dit verhaal is Fernand Huts, de Antwerpse haventycoon die zijn magazijndaken vollegde met zonnepanelen en er tot op vandaag elk jaar miljoenen mee opstrijkt. Wat Demir niet lukte, wil Depraetere nu wél realiseren: de zonnekoning dwingen zijn privileges op te geven.
Een systeem dat nog altijd miljarden kost
De kern van het probleem ligt bij de groenestroomcertificaten die vóór 2013 werden uitgedeeld. Bedrijven die toen fors investeerden in zonnepanelen kregen de garantie op een royale vergoeding, twintig jaar lang. Dat systeem kost de Vlaamse consument tot vandaag miljarden, want de subsidies worden rechtstreeks doorgerekend via de energiefactuur. Vrij vertaald: slimme zakenman exploiteert de beslissingen van domme politici: eigen schuld dikke bult.
Tijdens de energiecrisis van 2022 werd die scheeftrekking pijnlijk duidelijk: gezinnen zagen hun facturen exploderen, terwijl bedrijven als Katoen Natie van Huts probleemloos bleven cashen. Demir wilde de subsidies bijsnijden en mikte op een besparing van 1,2 miljard euro, maar stootte op een njet van CD&V en vooral Open VLD. De liberalen verdedigden het systeem als bescherming voor kmo’s, al waren het in realiteit vooral de grote jongens die profiteerden.
Depraetere’s wapen: negatieve prijzen als hefboom
Depraetere pakt de zaak nu anders aan. Ze stelt voor om subsidies te schrappen zodra de stroomprijs negatief wordt, dus wanneer er meer elektriciteit wordt geproduceerd dan er verbruikt kan worden. In dat scenario moeten gezinnen met dynamische contracten betalen om hun overschot op het net te zetten, terwijl bedrijven als Katoen Natie vrolijk subsidies blijven ontvangen. Dat noemt Depraetere terecht “compleet oneerlijk”.
Vandaag vallen subsidies pas weg na zes uur negatieve prijzen. De socialistische minister wil die drempel terugbrengen tot één uur, maar enkel voor grote installaties met meer dan 400 kilowattpiek vermogen – pakweg duizend panelen. Kleine particuliere installaties blijven buiten schot.
Geen miljarden, maar wel honderden miljoenen
Depraetere’s aanpak zal niet het volle miljard opleveren waar Demir ooit op mikte, maar de raming is nog altijd stevig: 300 miljoen tegen 2029, oplopend tot ruim 350 miljoen tegen 2035. Dat geld verdwijnt rechtstreeks van de energiefactuur van gezinnen en bedrijven, en uit de zakken van grootverdieners zoals Huts.
Bijkomend effect: door subsidies te beperken, krijgen bedrijven meer prikkel om hun stroom zelf te verbruiken in plaats van het overschot op het net te dumpen. Dat kan de wildgroei aan negatieve prijzen temperen – vorig jaar alleen al goed voor meer dan 400 uren, dit jaar mogelijk dubbel zoveel.
Politieke clash op komst
Of Depraetere haar slag binnen de Vlaamse regering zal thuisbrengen, is nog maar de vraag. CD&V zette zich in de vorige legislatuur al schrap, en ook binnen N-VA bestaan er barsten: werkgeversorganisatie Voka is een luidruchtige tegenstander en zal opnieuw op de barricades klimmen. Toch heeft Depraetere één voordeel dat Demir nooit had: de liberalen zijn weg uit de regering, en het dossier kan nu in een andere constellatie bekeken worden.
Kan Melissa wat Zuhal niet kon?
Melissa Depraetere, de jonge politica die lange tijd het imago van het meisje van naast de deur koesterde, heeft zich ontpopt tot iemand die frontaal de strijd durft aangaan met een van de machtigste miljardairs van Vlaanderen. Waar Demir sneuvelde, probeert Depraetere door te duwen. De vraag is of zij de zonnekoning echt kan onttronen, of dat ook zij uiteindelijk zal vastlopen in het web van belangen, lobby’s en politieke blokkades. Of om het met de woorden van Stijn Meuris te zeggen: “Zou een heel klein beetje oorlog soms niet beter kunnen zijn?”
(Foto: Bert Van Den Broucke en Gianni Barbieux/Photo News)
