Achter de schermen draait een koehandel met een bont bonnetjessysteem.
Het regent bekende gezichten op Vlaamse zenders: van ‘De verraders’ tot ‘The Masked Singer’, van ‘Het huis’ tot ‘De slimste mens’. Ze verschijnen allemaal met een opgewekte glimlach. Wat vinden ze het heerlijk om aan al die onzin mee te doen. Of niet?Nou, achter de schermen bestaat een onzichtbare economie: het zogenaamde ‘bonnetjessysteem’. Een ruilhandel van exclusieve gezichten, zorgvuldig gemanaged door zenderbazen en managers. En daar moeten zelfs de grootste sterren zich aan moeten houden.
Het radijsjespak van Van Looy als schoolvoorbeeld
Erik Van Looy, die dit seizoen 34 quizzers bij ‘De slimste mens’ selecteerde, is geen uitzondering. Hij neemt kandidaten mee uit eten, overtuigt hen met charme – maar altijd binnen de kaders van een strikt spel: het bonnetjessysteem. Zo kon hij zich vorig jaar in een radijsjespak wurmen bij ‘The Masked Singer’, terwijl Nathalie Meskens tegelijkertijd haar deelname aan de quiz regelde. Ruben Van Gucht kookt plots op Play, Gert Verhulst duikt op in Nederland, maar blijft in België afwezig. Alles netjes geregisseerd achter de schermen.
James Cooke, ook bekend van ‘The Masked Singer’, verwijst er in Showbits naar: “Ik mag eens ‘op bezoek’ bij VTM, en er komen gezichten van VTM op bezoek bij Play. Zo wisselen we uit.” Het klinkt vriendelijk, bijna onschuldig – maar het is de kern van de ruilhandel.
Hoe het systeem werkt
Het bonnetjessysteem is eigenlijk een rationele oplossing voor een klein televisieland. Exclusieve gezichten, normaal gebonden aan één zender, mogen eenmalig naar de concurrent – als er een tegenprestatie wordt geleverd. Zender A levert een gezicht aan B, A krijgt in de toekomst een ‘tegoedbon’ terug. Managers zoals Stijn Peeters van Laura Tesoro en Siska Schoeters noemen het een “ruilhandel die noodzakelijk is om het beperkte aanbod van bekende Vlamingen te verdelen”.
Waarom zo’n systeem? Vlaanderen is klein, de pool van potentiële BV’s beperkt. Zeggen ze. Zenders concurreren fel, maar er heerst een pragmatische pax media: samenwerken is overleven, zeker nu streamingdiensten als Netflix en Disney+ het traditionele publiek wegsnoepen. Het opstellen van juridische contracten? Overbodig. Het systeem berust op gentleman’s agreements en mondelinge afspraken. Vertrouwen en goodwill zijn alles.
Zwaargewichten versus lichtgewichten
Niet alle BV’s zijn gelijk. Tom Waes, Koen Wauters, Gert Verhulst – zwaargewichten - krijgen een andere ‘waardering’ dan beginnende gezichten. Die waardering is subjectief en vertrekt vanuit de investeringen van de zender in exclusiviteit. Sommige bonnetjes blijven lang te goed tot het volgende seizoen. De BV’s hebben vaak geen idee met wie ze worden ‘geruild’. Deelname aan een expeditie of een quiz vraagt hun instemming, al zijn ze meestal meer een pion in het grotere spel van de zenders.
Het type programma telt mee: wekenlang in een warm pak kruipen bij ‘The Masked Singer’ weegt zwaarder dan een avondje quizzen. Financiële vergoedingen zijn meestal vast en correct, los van de ruilbonnetjes – maar de goodwill blijft cruciaal.
Flexibiliteit en frustratie
Toch blijft niet elke zender even soepel. VTM houdt soms de boot af, terwijl Play en VRT flexibeler lijken. Historische concurrentie, reclame-inkomsten en interne rivaliteit bepalen mee wie kan ‘uitlenen’ en wie niet. Sommige BV’s missen daardoor kansen: Annie Geeraerts uit ‘Familie’ mocht niet aanschuiven bij ‘De tafel van Gert’, terwijl anderen wél door de mazen glippen. Alles wordt gewikt, afgewogen en zijdelings gereguleerd door onzichtbare afspraken.
Wat de kijker ziet – en wat niet
Voor de kijker lijkt het spontaan, vrolijk, bijna organisch: een quiz, een talkshow, een expeditie. Voor de BV’s en zenders is het echter een zorgvuldig uitgedacht schaakspel. De schermgezichten zijn pionnen, de bonnetjes het ruilmiddel, en de kijker krijgt het resultaat zonder dat hij de choreografie achter de schermen vermoedt.
De toekomst van het systeem
Het bonnetjessysteem blijft bestaan zolang exclusiviteit belangrijk is en het aanbod van BV’s klein. Door besparingen en schaarse contracten zal het in de toekomst steeds afhankelijker zijn van de goesting van de BV’s en de goodwill van de zender. Wie mee quizzen, op expeditie trekken of in een radijsjespak kruipen mag, hangt evenveel af van persoonlijke voorkeuren als van de keuze van Erik Van Looy voor zijn overtuigingsdiner.
Kortom: die glimlach op tv? Het is grotendeels geregisseerd. Achter elk beeld schuilt een informele economie van bonnetjes, gunsten en strategische ruilen. De Vlaamse televisiewereld – klein, competitief en cynisch efficiënt – draait op vertrouwen en slimme machinaties. En ja, soms is het net zo absurd als het klinkt, maar het werkt. Voorlopig.
(Foto: screenshot Play/YouTube)
