Logo P-magazine Regio Zoeken Rubrieken

Huisartsen worden verplicht om bij het ziektebriefje een Fit Note te geven: wat je nog wél kan

Redactie - 20-11-2026

Geschiktheidsattest: het mooiste woord dat België ooit voor 'terug aan het werk' heeft bedacht. Ziek zijn mag nog, zolang je maar nuttig ziek bent.

Wie zich straks ziek meldt, krijgt van zijn dokter een briefje waarop staat wat hij nog wel kan. Je hebt een hernia, maar zittend werk lukt misschien. Je bent opgebrand, maar een paar uurtjes per week moet toch kunnen. Het heet de Fit Note, het is een geschiktheidsattest, en vanaf september volgend jaar krijgt elke huisarts in dit land het digitaal toegestuurd. Minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke noemde het donderdag in de Kamer 'een culturele revolutie'. Dat is het ook, al is het niet zeker dat het de revolutie is waarop iemand zat te wachten.

Wat er precies komt

Woensdagavond bereikten vakbonden, werkgevers, ziekenfondsen en huisartsen in het beheerscomité van het RIZIV een akkoord over hoe de Fit Note eruit moet zien. In een eerste fase kan de huisarts aan het ziekenfonds laten weten wat iemand tijdens een ziekteperiode nog kan en of er aanpassingen nodig zijn op de werkpost. Het idee staat al in het regeerakkoord van de Arizonaregering, als een 'mogelijkheid' voor de arts om te vermelden wat een werknemer tijdens zijn ziekte wél kan. Over hoe vrijblijvend die mogelijkheid is, bestaat al sinds het begin onduidelijkheid. In de beleidsnota van Vandenbroucke stond dat de Fit Note een verplichting zou worden, terwijl de Onafhankelijke Ziekenfondsen het lazen als een vrije keuze voor de huisarts.

Het attest maakt deel uit van de vierde golf maatregelen in het 'Terug naar Werk'-beleid, dat de Kamer donderdag met hoogdringendheid besprak en goedkeurde. En die timing is geen toeval. Volgens de ramingen moet het beleid dat al beslist is, tegen 2029 zorgen voor 122.000 mensen minder met een invaliditeitsuitkering dan verwacht, goed voor 2,6 miljard euro minder uitgaven. Vandenbroucke wil daar in de begrotingsgesprekken nog een schep bovenop doen. Met 800 miljoen extra kom je aan 3,4 miljard, en dat zou volgens hem 'de grootste ombuiging zijn in sociaal beleid in dit land in de voorbije twintig jaar'. Hij voegde er meteen aan toe dat het 'gaat over mensen, geen dossiers'. Dat zei hij in een debat over begrotingstabellen, waarin die mensen per honderdduizend en per miljard werden geteld.

De dokter als controleur

Eind 2025 waren er in België 576.643 langdurig zieken, een record. Burn-out en depressie zijn de voornaamste oorzaken, en de uitkeringen kostten vorig jaar ruim veertien miljard euro. Geen enkele regering kan dat negeren, en niemand beweert dat elke langdurig zieke voorgoed aan de kant moet blijven.

Maar kijk naar wat de Fit Note met de rol van de huisarts doet. Je dokter was tot nu de enige in het hele systeem die er alleen voor jou zat. Hij keek naar je lijf en naar je hoofd, en schreef op hoelang je moest rusten. Voortaan moet hij er ook bij nadenken of je toch niet een beetje kunt werken, en hij moet het melden aan het ziekenfonds, dat zelf financieel wordt afgerekend op hoeveel mensen het weer aan het werk krijgt. De huisarts wordt zo de eerste schakel in een keten die eindigt bij een begrotingslijn. De Alliantie Artsenbelang en Domus Medica waarschuwden al bij het regeerakkoord dat het attest de administratieve last voor artsen zou verhogen, en maakten zich zorgen over financiële sancties voor dokters die vaker of langer arbeidsongeschiktheid voorschrijven. Een arts die weet dat zijn voorschrijfgedrag gemonitord wordt, zal voortaan twee keer nadenken voor hij een patiënt rust voorschrijft, en die twijfel komt niet uit de geneeskunde.

Het is ook betutteling van een bijzondere soort. Iemand met een burn-out zit thuis omdat het werk hem ziek heeft gemaakt. Een briefje dat vermeldt dat hij 'aangepast werk' aankan, stuurt hem terug naar dezelfde werkgever, op dezelfde werkvloer, met dezelfde chef. Daar staat dan een vinkje 'aanpassingen nodig op de werkpost', maar wie controleert of die aanpassingen er ook komen? De werkgever krijgt in dit hele verhaal vooral premies en een bescheiden responsabiliseringsbijdrage, de zieke krijgt een attest. Een sociaal systeem dat elke verantwoordelijkheid bij de patiënt en zijn dokter legt, en de werkvloer zelf grotendeels met rust laat, behandelt het symptoom en laat de oorzaak lopen.

Wat het Britse voorbeeld leert

De Fit Note is geen Belgische uitvinding. Groot-Brittannië voerde ze in april 2010 in, ter vervanging van het klassieke ziektebriefje. Ruim vijftien jaar later blijkt dat Britse huisartsen de optie 'misschien geschikt voor werk' maar zelden gebruiken. In een grote evaluatie voor de Britse overheid stond bij amper negentien procent van de verlengde attesten dat iemand misschien kon werken. Tegelijk vond 71 procent van de werknemers die zo'n attest kregen, dat het hielp om veranderingen te bedenken die hen weer aan de slag konden helpen. In een studie van de universiteit van Nottingham keerde meer dan tachtig procent van wie een 'misschien geschikt'-briefje kreeg, terug naar het werk, tegenover 43 procent van wie een 'niet geschikt'-briefje kreeg. Dat verschil zegt natuurlijk ook iets over wie zo'n briefje krijgt: de minst zieken. De Britse regering werkt intussen zelf aan een hervorming van haar Fit Note en verzamelde dit jaar nog getuigenissen over wat er beter moet.

Een culturele revolutie die zich vijftien jaar later nog moet bewijzen, is dus een gok, en een gok die in de Belgische begrotingstabel al als een zekerheid wordt ingeschreven.

Wat moet je denken van een systeem dat het succes van ziekenfondsen afmeet aan werkhervatting, dat dokters op hun voorschrijfgedrag beoordeelt en dat de besparing al in de begroting heeft ingeschreven voor het eerste attest is ingevuld? Dan wordt 'wat kun je nog' al snel 'wat moet je nog'? Het briefje dat je beschermde, wordt een briefje dat je meet.

Een dokter die je vertelt wat je wél kunt, klinkt hoopvol. Een overheid die je dokter daarvoor een formulier stuurt, terwijl ze in dezelfde week met miljarden aan begrotingstabellen schuift, klinkt een pak minder geruststellend.

(Foto: Philip Reynaers/Photo News)

Reacties

Resterende karakters 500

Lees meer

Nieuwsbrief Mis nooit meer het laatste nieuws, exclusieve aanbiedingen en boeiende verhalen van P-magazine! Schrijf je nu in voor onze nieuwsbrief en blijf altijd op de hoogte.
Zoeken