Habemus deal: hoe kardinalen achter gesloten deuren de kerk herschrijven.
Na het overlijden van paus Franciscus, zit de katholieke kerk opgezadeld met een vacante heilige stoel, een immense machtsvacuüm in het machtigste mannenbastion ter wereld. Een halve wereld kijkt naar het conclaaf dat moet beslissen wie de volgende CEO van de Hemelse N.V. wordt. Het is wachten op witte rook, maar dat doen de kardinalen niet door enkel te bidden De echte onderhandeling vindt plaats tussen porselein en perkament, macht en moraal. Een soort van “House of Cards” in een soutane.
Geen heiligen, wel belangen
138 kardinalen zijn er ditmaal opgeroepen – een bonte mix van conservatieven, gematigde machtswellustelingen en een handvol progressieven met schuldgevoelens over het verleden. Zes van hen werden de voorbije maand nog genoemd in dossiers rond seksueel misbruik. En zij mogen straks mee beslissen wie de morele lat voor 1,4 miljard katholieken zal leggen. Het Vaticaan mag dan wel de façade van geestelijke verhevenheid ophouden, onder de marmeren vloeren schuilen politieke krachten die zelfs de Belgische politiek doet blozen.
Zouden er nog dierbare gelovigen zijn, die denken dat een paus “door de Heilige Geest” wordt aangewezen? Weten we met z’n allen niet al lang dat het vooral draait om onderhandeling, logrolling, en wederzijdse beloftes over postjes en invloed. Dit is geen conclaaf, dit is een machtscongres in habijt. Een soort PS-congres, maar dan met met minder vrouwen, meer Latijn en nog meer gefoefel in de achterkamers.
De witte rook van slimme strategie
Als we de strategen mogen geloven, zou deze pauskeuze het perfecte moment zijn voor belangenonderhandeling – een methode waarbij de focus niet ligt op posities, maar op gemeenschappelijke belangen. Zoals: “We hebben een nieuwe paus nodig, eentje die de boel niet verder uit elkaar doet knallen.”
Het is een techniek die eerder werd gebruikt door de cast van Friends bij salarisonderhandelingen, en door de Britse royals tijdens de Megxit-top. Waarom zou het zou ook kunnen werken bij het kiezen van de man die straks Jezus’ woord op aarde vertegenwoordigt.
De nieuwe paus wordt géén JD Vance
Technisch gezien kan elke gedoopte katholieke man paus worden – een reliek van middeleeuws machtsdenken dat het kandidatenveld halveert en vrouwen systematisch uitsluit. In theorie wil dat zeggen dat zelfs Mark Wahlberg en JD Vance pausmateriaal zijn. Niet dus.
En toch is de race opener dan gedacht. Want paus Franciscus – die tijdens zijn pontificaat liefst 80 procent van de huidige kieskardinalen benoemde – heeft de weegschaal wel degelijk richting het progressievere kamp doen hellen. Maar of dat genoeg is om de consevatieve vleugel - die heimwee heeft naar de doctrinaire hardliners à la Benedictus XVI – te counteren, is nog maar de vraag..
Het altaar als onderhandelingstafel
Binnen de gesloten muren van de Sixtijnse Kapel wordt straks vier keer per dag gestemd. Geen livestream, geen exitpolls, geen commentaarpanelen met Rik Torfs – enkel de geur van wierook en zweet, en de sluimerende spanning van geopolitieke belangen. Afrikaanse kardinalen die botsen met Europese collega’s over LGBTQ-rechten. Aziatische vertegenwoordigers die meer decentralisatie willen. Amerikaanse kandidaten die worstelen tussen woke en woede. Dit is geen geestelijk ritueel, dit is de NAVO-top van mannen met mijters en keppeltjes.
En toch – als men de principes van belangenonderhandeling serieus neemt, kan dit conclaaf iets worden wat we zelden nog zien in religieuze en politieke kringen: een rationeel overleg. Begin met een gezamenlijk probleem -“We hebben dringend een leider nodig die meer is dan een PR-poppetje” - en werk systematisch naar oplossingen. Dat vraagt moed, diplomatie, en het stilleggen van eeuwenoude rancunes. En het vereist dat men – godbetert – even luistert naar de leer van de man op wie al dit theater zogezegd gebaseerd is.
Macht, marmer en moraal
De katholieke kerk balanceert op een kantelpunt. In een wereld die verscheurd is door polarisatie en populisme, moet zij kiezen tussen regressie of hervorming. Paus Franciscus – die met zijn zelfverklaarde compassie en sociale betrokkenheid meer op een linkse vakbondsleider probeerder te lijken dan op een doctrinaire dogmaticus – heeft een gevaarlijk precedent geschapen: een paus die effectief geliefd was bij meer dan zijn directe hofhouding. Zijn opvolger zal dus een keus zijn tussen twee kerken: die van de pastorie of die van de paleistuin.
Wat de kardinalen ook besluiten, deze verkiezing is geen goddelijke ingeving, maar een strijd tussen mensen van vlees, bloed en vaak weinig zelfkritiek. Als ze hun karikaturen durven loslaten en onderhandelen met de blik op de toekomst, dan is er misschien een kans op een witte rook die meer betekent dan louter een machtswissel. Dan kan zelfs het Vaticaan, ooit het epicentrum van intrige, een les geven in volwassen besluitvorming.
Tot dan kijken wij toe, half bewonderend, half verbijsterd, hoe mannen in rode mantels en met gouden ringen ruziën over zielen, zondes en zetels.
(Foto: shutterstock)
