Witte Huis schiet meteen in verzet.
Donald Trump heeft een tik op zijn gretige vingers gekregen van een federale rechter. Het US Court of International Trade in New York heeft woensdag een streep getrokken door de groots aangekondigde handelstarieven die Trump begin april als een economische 'bevrijding' presenteerde. De uitspraak is een mokerslag voor Trumps economische oorlogsretoriek en een juridisch precedent dat zijn handelsbeleid op losse schroeven zet. De Amerikaanse regering kondigde meteen beroep aan, en lanceerde alzo de start van een juridische titanenstrijd die grote gevolgen kan hebben voor de internationale handelsorde.
Rechter zegt: ‘Stop. Tot hier en niet verder.’
Het vonnis van het handelsgerecht is vernietigend. Trump had zijn hand overspeeld door zich te beroepen op de International Emergency Economic Powers Act (IEEPA) van 1977, een wet die presidenten uitzonderlijke bevoegdheden geeft in tijden van nationale noodtoestand. Maar volgens de drie rechters heeft de ex-president de wet misbruikt om op eigen houtje algemene importheffingen op te leggen aan landen die een handelsoverschot met de VS hebben – zonder tussenkomst van het Congres. En dat mag dus niet.
De bevoegdheid om buitenlandse handel te reguleren ligt volgens de rechters uitsluitend bij het Congres, en daar kan zelfs een 'America First'-president niet omheen. “Het economische veiligheidsargument kan geen vrijgeleide zijn om de scheiding der machten uit te hollen”, klinkt het in de uitspraak. Of in mensentaal: een president kan niet zomaar eigenhandig economische oorlogen ontketenen als het hem politiek goed uitkomt.
Bevrijdingsdag wordt blokkagedag
De zaak werd aangespannen door vijf kleine Amerikaanse importeurs, vertegenwoordigd door het Liberty Justice Center, een conservatieve juridische denktank die zich zelden tegen Republikeinse iconen keert. Maar dit keer vonden ze dat het Witte Huis onder Trump de Constitutionele spelregels had genegeerd. Sinds Trump op 2 april – ironisch genoeg 'bevrijdingsdag' – zijn heffingen aankondigde, was het voor hen volgens eigen zeggen “praktisch onmogelijk geworden om handel te drijven”.
De rechtbank schaarde zich achter die bedrijven en vaardigde een permanent verbod uit op de heffingen. Binnen tien dagen moeten er administratieve stappen worden gezet om het vonnis door te voeren. Als ook het hoger beroep en eventueel het Hooggerechtshof deze uitspraak bevestigen, komt een flink deel van Trumps protectionistische machine tot stilstand nog voor ze écht op gang is gekomen.
Witte Huis: 'Onaantastbare rechters' bemoeien zich met ‘noodsituatie’
Uit het kamp-Trump kwam meteen vuurwerk. Kush Desai, een woordvoerder van het Witte Huis, sneerde naar wat hij “onverkozen rechters” noemde die “zich niet kunnen inbeelden hoe een echte economische noodsituatie aanvoelt”. Volgens hem heeft president Trump enkel gebruik gemaakt van zijn grondwettelijke plicht “om de Amerikaanse grootheid te herstellen”. Dat het gerecht daar een stokje voor wil steken, noemt Desai “een aanval op het leiderschap waar de Amerikanen voor gekozen hebben”.
De regering tekende meteen beroep aan, wat de situatie op scherp stelt. Voor bedrijven en consumenten blijft het voorlopig gissen of ze straks weer hogere prijzen mogen slikken of opgelucht kunnen ademhalen. Ondertussen blijven de beurzen nerveus, al schoten ze na de uitspraak tijdelijk omhoog.
Nog zes rechtszaken en dertien staten op ramkoers
Deze uitspraak is de eerste grote juridische klap voor Trumps megalomaan handelsbeleid, maar zeker niet de laatste. Er lopen momenteel nog minstens zes andere rechtszaken tegen het tarievencircus, ingediend door andere ondernemersgroepen, vakbonden én een coalitie van dertien Amerikaanse staten. De juridische frontlijn is breed en groeit.
Het gaat intussen allang niet meer over invoerrechten op staal, microchips of goedkoop textiel, maar over de balans van de macht tussen president en parlement, en over de grenzen van wat een president nog onder 'noodbevoegdheid' kan verkopen. Trump – en zijn campagneteam voor 2024 – zal dit ongetwijfeld aangrijpen als bewijs dat “het systeem” hem opnieuw dwarsboomt. Maar in de rechtbank telt geen Twitterretoriek, enkel de grondwet. En die heeft woensdag duidelijk gesproken.
(Foto: Shutterstock)
