De rookpluimen zijn opgetrokken, de champagnekurken geschoten en de zweetplekken weggeboend: formateur Bart De Wever (N-VA) wordt premier. Het regeerakkoord van Arizona, de nieuwe coalitie, is een feit. En zoals dat gaat in de politiek: iedereen wint, iedereen verliest, maar vooral iedereen roept dat hij gewonnen heeft. Tijd om eens te kijken wat er écht in de diepvries ligt voor de komende jaren.
Arbeidsmarkt: werklozen, de zandloper is ingezet
Het sociale vangnet wordt een elastiek: na twee jaar werkloosheid kletst het recht op uitkeringen keihard terug. Behalve voor 55-plussers, want die zouden volgens CD&V en Vooruit te moeilijk nog ergens binnen geraken. Voor de rest geldt: twee jaar lang tijd om je LinkedIn op te frissen en dan… succes ermee!
De index? Daar werd ook flink op gedebatteerd. De Wever wilde het hele systeem wat gelijk trekken, maar uiteindelijk blijft het een allegaartje van verschillende berekeningen. De enige échte verandering: loonindexeringen en uitkeringen zullen voortaan pas na drie maanden aangepast worden in plaats van twee. Een kleine vertraging in de geldkraan dus, kwestie van de inflatie even op adem te laten komen.
Fiscaliteit: werken moet lonen (en beleggen ook)
De belastinghervorming bedraagt een stevige 6,5 miljard euro, met als stokpaardje: wie werkt, moet daar eindelijk eens iets van voelen in de portefeuille.
En dan was er die fameuze meerwaardebelasting, waar menig onderhandelaar zich de tanden op heeft stukgebeten. Het compromis? Een tarief van 10 procent, maar met een vrijstelling op de eerste 10.000 euro winst bij verkoop van aandelen of andere financiële producten. Georges-Louis Bouchez (MR) heeft er dan weer voor gezorgd dat bedrijven pas belast worden als ze meer dan 20 procent van een onderneming bezitten, in plaats van de eerder voorgestelde 10 procent. Uiteraard werd er ook nog ergens een miljardje belastingverlaging uit de mouw geschud, want Bouchez had iets nodig om op Twitter mee te scoren.
Pensioenen: werken tot je erbij neervalt
De pensioenstelsels van ambtenaren, privéwerknemers en zelfstandigen worden geharmoniseerd. Dat betekent: de extra voordelen voor bepaalde ambtenaren verdwijnen langzaam in de geschiedenisboeken.
Er komt een pensioenbonus-malus. Blijf je na je 67ste werken? Dan krijg je extra pensioen. Ga je er vroegtijdig tussenuit? Dan ga je dat voelen in je maandelijkse overschrijving. En wie na zijn pensioen nog wil bijklussen, krijgt een fiscaal duwtje in de rug. Werkpaarden worden beloond, vroege afhakers betalen de rekening.
Energie: kerncentrales zijn back, baby!
Groene energie is leuk, maar als de lichten dreigen uit te gaan, is kernenergie ineens weer het beste idee sinds gesneden brood. De wet op de kernuitstap wordt dan ook doodleuk geschrapt. De jongste twee kerncentrales blijven minstens tot 2045 open, en de regering wil fors inzetten op Small Modular Reactors (SMR’s). Dat zijn compacte, flexibele kernreactoren die de energietransitie iets minder pijnlijk moeten maken.
Ethische thema’s: abortus wordt nog een stevig robbertje vechten
De abortusregeling wordt uitgebreid, maar hoe ver en onder welke voorwaarden, dat wordt pas later beslist. Eén ding is zeker: dit wordt nog een stevig politiek gevecht, want in Arizona zitten zowel partijen die abortus liefst helemaal weren als partijen die de regeling zo ruim mogelijk willen maken. Wordt vervolgd!
Institutioneel: wat kan er zonder tweederdemeerderheid?
Communautaire hervormingen? Niet echt, want daar is geen tweederdemeerderheid voor. Maar een paar kleine hervormingen passeren wel de revue: de Senaat gaat eindelijk op de schop, de partijfinanciering wordt beperkt, kabinetten worden kleiner en regeringen compacter.
Een belangrijk punt voor N-VA was om de deelstaten meer macht te geven over de arbeidsmarkt. Of dat gelukt is? Dat was vrijdagavond nog een open vraag, maar De Wever zal hier ongetwijfeld nog een extra push voor geven.
Asiel en migratie: strengste beleid ooit?
Arizona belooft het strengste migratiebeleid ooit. De instroom van asielzoekers wordt beperkt, opvang moet collectief en niet langer via lokale initiatieven, en wie uitgeprocedeerd is, mag sneller een huiszoeking verwachten.
Daarnaast wordt permanent verblijfsrecht pas toegekend aan wie slaagt voor een taal- en inburgeringsexamen. En wie Belg wil worden? Die zal een nationaliteitsexamen moeten afleggen.
Het opvallendste idee: een gevangenis in het buitenland waar veroordeelde illegalen hun straf kunnen uitzitten. Dat klinkt als een stevig exportproduct, maar of het juridisch haalbaar is, moet nog blijken.
Arizona: droomhuwelijk of tikkende tijdbom?
Een regeerakkoord waar alle partijen wel iets uit kunnen halen, maar ook eentje dat de nodige politieke tijdbommen bevat. De sociale correcties van Vooruit botsen op de fiscale en migratielijnen van MR en N-VA. De kernuitstap blijft een open zenuw voor de groenen, en de abortusregeling wordt een gevecht in de arena.
Het komende jaar zal uitwijzen of Arizona een stevig fundament is of een kaartenhuisje dat bij het eerste politieke briesje omver waait. Eén ding is zeker: het wordt allesbehalve saai.
