Een schoolgaand kind kost de ouders ruwweg 600 tot 800 euro per maand, twintig jaar lang.
België pronkt al decennialang met “gratis onderwijs”. Politici serveren het begrip alsof kinderen hier met een gratis brooddoos, kosteloze laptop en een universitaire master cadeau richting arbeidsmarkt wandelen. Alleen botst dat romantische sprookje elk schooljaar opnieuw frontaal op de realiteit van ouders die hun bankapp openen.
Want “gratis onderwijs” blijkt vooral een woord te zijn waar een indrukwekkende hoeveelheid facturen achter verstopt zit.
Wat kost een Vlaamse leerling eigenlijk aan zijn ouders, van kleuterklas tot universiteit?
Een gemiddeld Vlaams kind kost zijn ouders tussen de kleuterklas en het einde van de universiteit ongeveer 165.000 tot 200.000 euro. Het verschil tussen die twee bedragen ligt vooral in één factor: gaat het kind tijdens de hogere studies op kot of niet?
De opbouw is grotendeels voorspelbaar: hoe ouder het kind, hoe duurder het wordt. De kleuterjaren blijven beperkt tot zo'n 13.000 euro, vooral aan dagelijkse kosten zoals voeding, kleding en hobby's, want de school zelf rekent maximaal 55 euro per jaar aan. Tijdens de zes jaar lagere school loopt de teller op tot ongeveer 38.000 euro, en in het middelbaar — waar boeken, materiaal en uitstappen fors meetellen — komt daar nog eens 59.000 euro bij.
De grootste hap komt aan het einde. Volgens het Expertisecentrum Budget en Financieel Welzijn van de Thomas More-hogeschool kost een pendelstudent vandaag gemiddeld 11.489 euro per academiejaar, een kotstudent zelfs 17.628 euro. Over een volledige opleiding van vijf jaar betekent dat 57.000 euro voor wie thuis blijft wonen, of bijna 88.000 euro voor wie op kot trekt. Het inschrijvingsgeld van zo'n 1.157 euro is daarvan slechts een klein deel — de leefkosten wegen veruit het zwaarst door.
Ter vergelijking: de Gezinsbond berekende dat een eerste kind tot zijn 25ste in totaal ongeveer 264.000 euro kost. Dat hogere bedrag rekent ook de baby- en peuterperiode mee, plus de jaren ná de studies. Het cliché dat "een kind een huis kost" blijkt dus niet ver van de waarheid te liggen.
Het Groeipakket compenseert wel een stevig stuk: ouders ontvangen daarmee gemiddeld 45.000 tot 55.000 euro over een hele opvoeding heen. En wie recht heeft op een studietoelage — vandaag ongeveer een kwart van alle studenten — betaalt voor het hoger onderwijs slechts 136,50 euro inschrijvingsgeld in plaats van 1.157. Netto komt het voor de meeste gezinnen neer op een uitgave van ruwweg 600 tot 800 euro per maand, twintig jaar lang.
Van gratis schriftje naar digitale jackpot
De nieuwste financiële uppercut heet tegenwoordig: de schoollaptop. Jaren geleden was een pennenzak nog voldoende. Vandaag moet elke leerling plots rondlopen met een toestel dat krachtig genoeg is om halve datacenters aan te sturen. Niet omdat Kevin uit het vierde middelbaar dringend artificiële intelligentie zit te programmeren, maar omdat de wereldwijde chipmarkt volledig ontspoord is.
De grote AI-bedrijven slorpen massaal geheugenchips op voor hun datacenters. Resultaat: laptops worden fors duurder. En die prijsstijging belandt netjes op de schoolfactuur.
“Maximum 575 euro” blijkt ondertussen sciencefiction
Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir schoof ooit een richtprijs van maximaal 575 euro naar voren voor schoollaptops. Dat moest vermijden dat scholen ouders financieel leegzuigen.
Alleen lijkt die grens vandaag ongeveer even realistisch als een betaalbare woning in Antwerpen.
Scholen spreken ondertussen openlijk over bedragen van 748 euro, 840 euro of meer voor degelijke toestellen. En wie extra garantie wil omdat zo’n laptop zes schooljaren moet overleven tussen boekentassen, speelplaatsen en energiedrankjes, betaalt vrolijk richting 900 euro.
Plots klinkt “gratis onderwijs” nog iets minder gratis.
Digisprong? Eerder een digitale rekening
Tijdens corona pompte Vlaanderen gigantische bedragen in de zogenaamde Digisprong. Elke leerling moest digitaal mee kunnen. Het klonk ambitieus, modern en visionair.
Maar ondertussen raken die subsidies op en schuift de rekening opnieuw richting ouders. Nieuwe steunmaatregelen zijn een stuk beperkter, waardoor scholen improviseren met huurformules, uitleendiensten en laptopkarren alsof ze een IT-bedrijf runnen in plaats van een school.
En daar wringt het steeds harder.
Politici mogen dan wel blijven praten over gelijke kansen, het onderwijs wordt opnieuw duurder voor gezinnen die het al moeilijk hebben. Sommige scholen geven zelfs toe dat bijna de helft van hun leerlingen recht heeft op een schooltoelage, terwijl tegelijk laptops van bijna 800 euro op tafel liggen.
“Gratis onderwijs” bestaat dus nog altijd. Toch?
Op dezelfde manier waarop “gratis parkeren” bestaat wanneer je eerst belastingen, verkeersbelasting, accijnzen, kilometerheffing en parkeertickets betaalt.
(Foto: Shutterstock)
