Antwerpse magistratuur ziet polygraaf als doorslaggevend steunbewijs in zedenzaken zonder objectieve sporen.
Het hof van beroep in Antwerpen heeft een 23-jarige jongeman vrijgesproken van verkrachting, nadat een polygraaftest uitwees dat hij geen leugenachtige reacties vertoonde. De zaak - die teruggaat tot de zomer van 2021 - draaide volledig rond een woord-tegen-woordsituatie zonder forensisch of materieel bewijs. Waar de rechtbank in eerste aanleg nog een effectieve celstraf oplegde, leidde de herbeoordeling in beroep tot een volledige vrijspraak.
Toestemming of geen toestemming?
De feiten speelden zich af na een zomerfestival in Brasschaat. De toen 19-jarige student bracht twee jonge vrouwen met de wagen naar huis. In de auto, in een doodlopende straat, kwam het tot seks met één van hen. De vrouw stelde nadien dat zij niet had toegestemd en diende klacht in wegens verkrachting. De jongeman verklaarde dat het contact consensueel was en dat hij zich onmiddellijk had teruggetrokken toen hij merkte dat zij overstuur was.
De klacht werd aanvankelijk geseponeerd, maar na tussenkomst van een onderzoeksrechter alsnog heropend. Bijna vier jaar na de feiten volgde een veroordeling in eerste aanleg tot drie jaar cel, waarvan twee effectief. Die uitspraak zette de toon voor een beroep dat uiteindelijk een volledig andere richting uitging.
Polygraaf als kantelpunt
In beroep stelde het openbaar ministerie voor om de verdachte een polygraaftest te laten ondergaan. De jongeman stemde daarmee in. De test, afgenomen door gespecialiseerde politieambtenaren, leverde volgens het proces-verbaal geen indicaties van leugenachtig gedrag op. De centrale vraag — of hij het vermeende slachtoffer had gepenetreerd tegen haar wil — werd herhaaldelijk ontkennend beantwoord, zonder afwijkende fysiologische reacties.
Voor het hof vormde de polygraaf geen zelfstandig bewijs, maar wel een doorslaggevend steunbewijs binnen een dossier dat verder volledig steunde op tegenstrijdige verklaringen. Zowel de verdediging als het openbaar ministerie verwezen expliciet naar het testresultaat tijdens de zitting in beroep.
OM verdedigt actief gebruik van leugendetector
De zaak past in een bredere praktijk waarbij het Antwerpse parket de polygraaf inzet in zedenzaken zonder objectieve vaststellingen. Volgens het openbaar ministerie is het instrument geen wetenschappelijk sluitend bewijs, maar wel een relevante indicator bij de beoordeling van geloofwaardigheid, zeker wanneer klassieke onderzoeksmiddelen geen uitsluitsel bieden.
De test is vrijwillig en kan wettelijk geen veroordeling dragen, maar een weigering wordt wel vermeld in het procesverloop. In eerdere dossiers leidde een negatieve uitslag er zelfs toe dat veroordeelden hun beroep introkken nog vóór behandeling ten gronde.
Volgens cijfers van de federale politie zou bij meer dan 70 procent van de afgenomen polygraaftests geen leugenachtig gedrag worden vastgesteld, al blijft de methode omstreden binnen de advocatuur. Kritiek focust vooral op de betrouwbaarheid en de perceptie van schijnobjectiviteit.
Breder signaal naar justitie
De vrijspraak onderstreept hoe broos zedendossiers zonder tastbaar bewijs blijven, zelfs na een veroordeling in eerste aanleg. Tegelijk toont de uitspraak aan dat hoven van beroep bereid zijn om alternatieve onderzoeksmiddelen zwaarder te laten doorwegen, zolang die worden ingebed in een zorgvuldige procedurele context.
Voor de vrijgesproken jongeman betekent het arrest het einde van een jarenlange juridische en maatschappelijke nachtmerrie. Voor justitie opent het opnieuw het debat over de rol van de polygraaf: niet als wondermiddel, maar als richtinggevend instrument in dossiers waar waarheid en perceptie gevaarlijk dicht tegen elkaar aan schuren.
(Foto: screenshot YouTube)
