“Citroen is uitgeperst.”
De nieuwe beheersovereenkomst tussen de Vlaamse overheid en de VRT is officieel beklonken. Onder de zomerse zon, en met het nieuwe mediagebouw als decor, zetten CEO Frederik Delaplace, VRT-voorzitter Frieda Brepoels en Vlaams minister van Media Cieltje Van Achter (N-VA) hun handtekening onder het document dat het functioneren van de openbare omroep de komende vijf jaar regelt. De deal maakt extra commerciële ruimte vrij, maar vereist ook ingrijpende besparingen. Vooral dat laatste doet de spanningen met de vakbonden opnieuw oplaaien.
Meer reclame, met beperkingen
Centraal in de onderhandelingen stond de vraag of de VRT meer advertentieruimte mocht verkopen, vooral digitaal. Die versoepeling komt er, zij het binnen duidelijke grenzen. Het reclameplafond op VRT MAX stijgt van 2,5 miljoen naar 13 miljoen euro. In totaal mag de openbare omroep jaarlijks 91,7 miljoen euro uit commerciële activiteiten halen. Dat is een fameuze stijging tegenover de vorige overeenkomst. De overheidsdotatie wordt ook verhoogd tot 296,4 miljoen euro per jaar.
Toch zijn reclameonderbrekingen tijdens programma’s — een belangrijke wens van CEO Delaplace — uitgesloten. Geen spotjes tijdens een heruitzending van Thuis dus. In de plaats daarvan krijgt VRT de ruimte om met verschillende advertentieformaten te experimenteren. Het systeem wordt in 2027 geëvalueerd. Als de plafonds dan niet zijn benut, ligt herziening op tafel.
Minister Van Achter benadrukte bij de ondertekening dat de kijker altijd centraal blijft staan: “Die is geen reclameblokken gewend op de VRT. Die lijn behouden we.” Stel je voor dat er reclame zou komen bij Villa Politica. Theo Francken is net bezig aan een uiteenzetting over het belang van het afromen van de pensioenen om “munitie, munitie, munitie” te kunnen als hij plots wordt onderbroken door een reclameblok waarin - onder andere - Tom Waes in zijn nieuwe Porsche zijn nieuwe progagandareeks voorde nieuwe Defensie voorstelt. Nee, daar moeten we niet aan denken, toch?
Vlaamse producties en digitale ambitie
De 47 pagina’s tellende overeenkomst bevat naast commerciële afspraken ook inhoudelijke ambities. Zo moet 65 procent van het primetime-aanbod op VRT1 van Vlaamse makelij zijn. Op VRT MAX ligt die lat nog hoger: 70 procent. De openbare omroep blijft daarnaast een spil in de strijd tegen desinformatie en moet sterk inzetten op de begeleiding van kinderen en jongeren in het medialandschap.
Verder engageert de VRT zich om jaarlijks te investeren in technologische innovatie. Daarmee wil men beter kunnen concurreren met internationale streamingdiensten zoals Netflix en Amazon. De beheersovereenkomst bevat sleutelwoorden als “vertrouwen”, “samenwerking” en “maatschappelijke meerwaarde” — termen die duidelijk gericht zijn op het versterken van de legitimiteit van de openbare omroep in een steeds competitiever medialandschap. Nu ja - hoe zei Shakespeare het ook alweer: “What's in a name.”
Structurele besparing van 16 miljoen
De toegenomen ruimte aan de commerciële én publieke financieringszijde gaat gepaard met een stevige verplichting tot interne sanering. De VRT moet de komende jaren 16 miljoen euro besparen. Volgens Delaplace wordt dat gespreid over vijf jaar, zonder gedwongen ontslagen. Hij houdt de besparingsstrategie voorlopig vaag, maar spreekt over “op de kleintjes letten” en “efficiëntiewinsten realiseren”.
De vakbonden reageren weinig enthousiast. Ze voelen zich genegeerd en waarschuwen dat de besparing onhoudbaar is. Vooral de blijvende loonmatiging en oplopende werkdruk stuiten op verzet. Het ACV verwijst naar recente personeelsbevragingen waaruit blijkt dat stress en burn-out een structureel probleem vormen binnen de organisatie. “De citroen is uitgeperst”, klinkt het onomwonden. “Verder besparen is geen oplossing meer.”
Vakbonden vrezen sociaal overleg onder druk
De vakbonden mochten dit keer advies geven over het ontwerp van de beheersovereenkomst, maar stellen dat er met hun input weinig is gebeurd. “We werden gehoord, maar niet beluisterd,” klinkt het. Ze wijzen op de groeiende kloof tussen directie en personeel, en kondigen aan zich de komende weken te beraden over mogelijke acties.
Delaplace probeert de gemoederen te temperen. Volgens hem gaat het om “twee zinnen in een hele overeenkomst” die verkeerd gelezen worden. “De regering heeft voor het eerst in jaren de dotatie verhoogd. Daar hoort ook een wederkerige inspanning bij. We zullen het sociaal overleg blijven respecteren.”
Toch lijkt de toon gezet. Delaplace mag dan wel tevreden terugblikken op de extra commerciële ruimte en het vertrouwen vanuit de Vlaamse regering, de sociale spanningen binnen de VRT nemen opnieuw toe. De grote lijnen van de toekomst zijn uitgetekend, maar de uitwerking dreigt gepaard te gaan met barstjes binnenin de organisatie zelf.
Wanneer begint Thuis vandaag?
