Straaljagers of socialisten? Waarom De Wever de NAVO-top met lege handen dreigt te verlaten.
Bart De Wever droomde ervan om straks in Den Haag de NAVO-bobo’s te charmeren met een Belgisch defensieplan om ‘vous’ tegen te zeggen. Doch, de Vlaamse socialisten zetten hun stiletto’s in het grind. Zolang de rijkentaks niet rond is, krijgt De Wever geen toestemming om miljarden euro’s belastinggeld in straaljagers te steken. En zo wordt de Belgische defensieplot herleid tot een kafkaëske aflevering van Yes, Premier — maar dan zonder Britse humor, en met Franstalige ondertitels.
“Eerst de rijken aanpakken, dan pas raketten kopen”
De federale regering besliste deze lente nog om het defensiebudget op te trekken van 7,9 naar 12 miljard euro per jaar. Een historische sprong, zeggen de fans van tanks en NAVO-tabellen. En voor het eerst in decennia zou België zijn ‘2 procent’-belofte richting de NAVO effectief nakomen. Alleen: niemand weet wat we precies kopen voor die extra miljarden. Defensieminister Francken wil dolgraag 21 extra F35’s, de onzichtbare straaljagers die zo ingewikkeld en duur zijn dat ze alleen op papier perfect functioneren.
Binnen de regering wordt gefluisterd over een compromisformule: vandaag al elf straaljagers aankopen, en dan in 2029 evalueren of de resterende tien echt nodig zijn. Tegen dan stelt de NAVO wellicht nieuwe capaciteitsdoelen vast — en als we geluk hebben, mogen we die laatste toestellen schrappen. Om het Europese chauvinisme een boost te geven, zou het nieuwe luchtafweersysteem dan wel ‘Made in EU’ zijn. Want niets schreeuwt soevereiniteit luider dan een beetje Franse radar naast Amerikaanse stealth, toch?
Vooruit trekt de handrem op
Vooruit denkt daar duidelijk anders over. Geen extra bommen of drones zolang het dossier van de meerwaardebelasting — ook wel de ‘rijkentaks’ genoemd — muurvast zit. “Waarom zouden we miljarden goedkeuren voor straaljagers terwijl een cruciaal dossier over belasting op aandelenwinsten al maanden geblokkeerd is?”, klinkt het scherp op het kabinet van vicepremier Frank Vandenbroucke. Het is geen geheim dat Vooruit dat dossier ziet als de ideologische raison d’être van hun deelname aan de regering-De Wever.
Jan Jambon (N-VA) had in zijn voorstel een vrijstelling gesmokkeld voor zijn geode vrienden die hun aandelen langer dan tien jaar bijhouden. Volgens Vooruit, CD&V en Les Engagés zou dat de opbrengst van de taks herleiden tot een symbolisch nulletje. Zij willen de originele deal: geen achterpoortjes, geen uitzonderingen, wél 500 miljoen euro opbrengst. MR en N-VA, uiteraard, sputteren tegen. Want kapitaal belasten staat voor hen gelijk aan economische heiligschennis.
Een NAVO-top met lege handen
En dus dreigt premier De Wever straks op de NAVO-top als een slecht voorbereide student te arriveren: zonder presentatie, zonder plan, maar wél met een goed ingestudeerde verontschuldiging. Het geplande “België neemt defensie eindelijk ernstig”-moment zou weleens plaats kunnen maken voor een gênante stilte, terwijl andere landen hun miljardenprojecten tentoonstellen en Francken stiekem op zijn telefoon naar F16-modellen op tweedehands.be zoekt.
Vooruit houdt het been stijf, ondanks druk van binnen- en buitenlandse partners. Officieel zijn de defensiemiljarden niet gekoppeld aan de rijkentaks, maar iedereen weet dat die dossiers als communicerende vaten functioneren. Geen belasting op aandelenwinsten? Dan ook geen belastinggeld voor bommenwerpers. En dus blijft de Arizona-coalitie voorlopig een vredesmissie op eigen bodem.
Tijd tikt weg als een tijdbom
De druk wordt met de dag groter. De hervorming van de werkloosheidsduur moet tegen 1 juli goedgekeurd zijn, willen de aanpassingen op 1 januari in werking treden. Die hervorming werd in het verleden door Vooruit als drukkingsmiddel ingezet om de rijkentaks door MR te duwen. Maar het hele systeem kraakt, zucht en piept. En dus wordt er getemporiseerd op Defensie. Niet omdat men pacifistisch is, maar omdat men budgettair en ideologisch op de knieën wordt gedwongen door interne sabotage.
Voor de N-VA wordt het intussen vervelend. Hun paradepaardjes — Defensie, staatsstructuur, werk en veiligheid — botsen keer op keer op het veto van partners die zich niet willen laten herschrijven tot figuranten in De Wevers langverwachte confederale thriller.
Zonder deal, geen regering?
Vooruit-voorzitter Conner Rousseau liet in het verleden al weten dat er voor zijn partij geen regering meer is als de rijkentaks wordt afgezwakt tot een marketingtruc. Geen échte hervorming? Dan hoeft het voor hen niet meer. En dus draait de hele federale besluitvorming nu om een simpele wissel: de rijken betalen meer belasting, in ruil daarvoor mogen Francken en De Wever hun legertje upgraden.
Als dat compromis er niet ligt voor 21 juli, wanneer het zomerreces ingaat, wordt het lastig om alles nog in het najaar door het parlement te jagen. En dan ligt niet alleen het NAVO-plan op apegapen, maar ook de hele geloofwaardigheid van een regering die zichzelf ooit als ‘stabiliteitsteam’ verkocht.
(Foto: Bert Van Den Broucke / Philip Reynaers/Photonews)
