De Lijn gaat een volgende stap zetten richting een geavanceerd rijhulpsysteem voor trams. De vervoersmaatschappij blikt positief terug op een testfase met botsingswaarschuwing in Antwerpen. Op basis van die resultaten start nu een nieuw Europees project in Gent dat nog een stap verder gaat met voorspellende veiligheidstechnologie, laat De Lijn weten in een persbericht.
Het systeem dat De Lijn nu test moet tramchauffeurs ondersteunen in complexe stedelijke verkeerssituaties en helpen aanrijdingen te voorkomen. Het systeem werd in 2025 in Antwerpen getest en valt binnen het Europese ARISE-project. Antwerpen was één van de teststeden waar de technologie in de praktijk werd uitgetest, naast onder meer Valencia en Zaragoza.
Het ARISE-project (Advanced Rail Innovation for Safety and Efficiency) is een initiatief van het Europese Instituut voor Innovatie en Technologie (EIT), een orgaan van de Europese Unie.
Digitale piloot die bestuurder helpt
“Innovatie en veiligheid gaan hand in hand. Met projecten als ARISE toont De Lijn dat Vlaanderen mee vooroploopt in slimme mobiliteit”, vertelt Vlaams minister van Mobiliteit Annick De Ridder. “Technologie die chauffeurs ondersteunt in complexe verkeerssituaties verhoogt niet alleen de veiligheid, maar ook het vertrouwen van reizigers.”
Het systeem fungeert als een digitale copiloot die de bestuurder helpt om risico’s sneller op te merken, laat De Lijn weten in een persbericht. Het waarschuwt de chauffeur wanneer er een mogelijk botsingsgevaar ontstaat en monitort voortdurend de omgeving rond de tram. Visuele en auditieve signalen helpen de bestuurder om sneller te reageren in complexe verkeerssituaties met bijvoorbeeld fietsers, voetgangers en gemengd verkeer.
De Lijn
“Paar extra ogen”
“Onze chauffeurs werken elke dag in een uitdagende stedelijke omgeving”, meldt Ann Schoubs, directeur-generaal van De Lijn. “Met een dergelijk rijhulpsysteem geven we hen een extra paar ogen. ARISE heeft waardevolle inzichten opgeleverd over hoe technologie chauffeurs kan ondersteunen. Die inzichten nemen we mee in de verdere ontwikkeling van onze veiligheidsaanpak.”
De installatie op een Antwerpse Stadslijner-tram toonde aan dat de technologie ook in een druk stedelijk tramnet inzetbaar is, stelt De Lijn. “Tijdens de testperiode werd het systeem gebruikt in de dagelijkse exploitatie en verzamelde het data uit duizenden ritten in stedelijk verkeer. De waarschuwingen hielpen chauffeurs om mogelijke risico’s sneller te detecteren, bijvoorbeeld wanneer andere weggebruikers onverwacht het tramspoor kruisen.”
De Lijn
Positief onthaald bij chauffeurs
Tijdens de testen werd meer dan 400.000 km aan data verzameld. Het systeem zou daarbe een beschikbaarheid van meer dan 95 procent hebben behaald met zeer weinig foutieve waarschuwingen. Ook tramchauffeurs zelf reageren positief.
“Zij gaven aan dat het systeem vooral nuttig is in complexe verkeerssituaties, waar extra ondersteuning kan helpen om sneller te reageren op onverwachte bewegingen van andere weggebruikers. Aanvullend onderzoek met sensoren bij chauffeurs toonde bovendien aan dat het systeem geen extra fysieke of mentale belasting veroorzaakt tijdens het rijden”, klinkt het bij De Lijn.
Nieuw TRACE-project in Gent
Omdat het project in Antwerpen positief verliep, startte in februari 2026 het nieuwe Europese TRACE-project, opnieuw ondersteund door EIT Urban Mobility. TRACE bouwt voort op de technologie uit ARISE, maar voegt bijkomende functies toe.
Met het nieuwe project zal het systeem ook mogelijke botsingen langs de zijkant van de tram kunnen detecteren, laat de vervoersmaatschappij weten. De tram wordt hiervoor uitgerust met extra sensoren aan de zijkant, waardoor de omgeving veel ruimer wordt gescand. Via AI zal het systeem accurater het risico op ongevallen kunnen inschatten en sneller anticiperen op potentieel gevaarlijke situaties.
Sneller reageren en beter anticiperen
“Daarnaast maakt het systeem gebruik van digitale trajectinformatie”, schrijft De Lijn in een persbericht. “Die ondersteunt de bestuurder om complexe situaties langs het traject beter te anticiperen en geeft onder meer waarschuwingen wanneer een tram een zone nadert waar een aangepaste snelheid vereist is, zoals ter hoogte van wissels.”
Het project werd gestart in Gent, dat één van de drie demonstratiesteden wordt, samen met Karlsruhe en Rotterdam. In totaal zullen zestien trams uitgerust worden met het systeem. In 2027 zal een uitgebreide test- en dataverzamelingsfase starten.
(Foto bovenaan: De Lijn)
