Wie werkt wordt beloond, wie gepensioneerd of ziek is, mag betalen.
De nieuwe belastinghervorming beloont wie werkt, en dat klinkt prachtig. Alleen ligt de rekening bij de grote gezinnen, de eenverdieners, de zieken en de gepensioneerden. En het wapen waarmee ze betalen, haalde geen enkele krantenkop.
In alle stilte
Er is vorige week een grote belastinghervorming door het parlement gejaagd, en ze komt naar je toe met een glimlach en één simpele boodschap: wie werkt, houdt voortaan meer netto over. Dat is de etalage. Mooi uitgelicht, keurig geprijsd. Het loont om even achter die etalage te kijken, want daar, in het magazijn, staat een diepvriezer te draaien, en er zit meer in dan je lief is.
Laten we eerlijk beginnen
Want niet alles aan deze hervorming is slecht, en wie dat beweert, liegt even hard als de minister die beweert dat niemand erop achteruitgaat. Werken meer laten opbrengen dan niet-werken is een verdedigbaar doel; het verschil tussen de twee was in dit land soms zo klein dat je het met een vergrootglas moest zoeken, en dat is op termijn onhoudbaar. Singles werden daarnaast jarenlang echt benadeeld — ze betaalden de volle pot voor bijdragen die op het gezinsinkomen werden berekend — en dat wordt nu rechtgetrokken. En het huwelijksquotiënt, dat oude belastingcadeau voor het kostwinnersmodel, ontmoedigde de tweede partner om te gaan werken; economen van links tot rechts wilden er al jaren van af. Dat het afgebouwd wordt, is geen schande.
Tot zover de etalage. Ze klopt. Ze is alleen niet het hele verhaal.
De truc heet niet-indexeren
Want hoe betaal je zo'n operatie? Je kunt de belastingen openlijk verhogen bij een groep mensen, maar dan staat het morgen in de krant en kost het je stemmen. Of je doet het anders. Je verhoogt niets. Je laat gewoon een bedrag staan waar het staat, jaar na jaar, en je weigert het aan te passen aan de levensduurte. De inflatie doet dan stilletjes wat jij niet hardop durft: elk jaar knabbelt ze aan de reële waarde, en na een paar jaar is de aftrek uitgehold zonder dat er ooit een wet met "verhoging" op is gestemd.
Dat is precies wat hier gebeurt. De toeslag voor gezinnen met drie of meer kinderen wordt vier jaar lang niet meer geïndexeerd — bevroren, in de diepvries gezet. Hetzelfde geldt voor het restant van het huwelijksquotiënt en voor nog wat bedragen die te technisch zijn om je mee lastig te vallen. Het is de elegantste belastingverhoging die er bestaat: die waar niemand voor moet stemmen, waar geen enkele minister zijn handtekening onder hoeft te zetten, en waarvoor de inflatie de vuile klus opknapt.
Wie er in de vriezer staat
En wie staat er dan te bevriezen? Kijk even mee. De grote gezinnen op de eerste plaats — hoe meer kinderen, hoe kouder het wordt. De eenverdieners, van wie het belastingvoordeel wordt gehalveerd. En, subtieler maar minstens zo veelzeggend: om te vermijden dat de hogere belastingvrije som ook aan niet-werkenden ten goede zou komen, worden de fiscale voordelen voor werkloosheid, ziekte, leefloon én pensioenen verlaagd of geschrapt.
Lees dat rijtje nog eens. Ziekte. Pensioen. In de logica van deze hervoming vallen de zieke en de gepensioneerde onder de noemer "niet-werkend", en dus onder de groep wiens voordeel gesnoeid mag worden om de werkende te belonen. Maar een zieke heeft geen levensstijl gekozen, en een gepensioneerde die vijfenveertig jaar heeft gewerkt, is geen profiteur die eindelijk eens aan de slag moet. Dat je "wie werkt" beloont, klinkt moreel. Dat je het financiert door de rekening deels bij de zieke en de gepensioneerde te leggen, klinkt al iets minder als een deugd en al iets meer als een keuze.
CD&V, de partij van het gezin, en het gezin
En dan is er nog de mooiste ironie van al, die je alleen ziet als je weet wie er in deze regering zit. Aan tafel zitten de christendemocraten, de partij die bij elke verkiezing het gezin als hun heilige huisje planten, de hoeksteen van de samenleving en al de rest. Precies zij zetten nu hun handtekening onder een hervorming die de grote gezinnen en de klassieke eenverdienersgezinnen in de diepvries parkeert. Verpakt in een zinnetje dat je moet leren wantrouwen: het moet "beter aansluiten bij de maatschappelijke evolutie".
Nu, er valt iets voor te zeggen dat een belastingstelsel meegroeit met hoe mensen echt samenleven — met singles, met nieuw samengestelde gezinnen, met tweeverdieners. Maar zeg dat dan ook gewoon. Zeg: wij vinden dat de staat het grote gezin en de kostwinner niet langer moet bevoordelen. Dat is een eerlijk standpunt, waarover je fatsoenlijk kunt ruziën. Het in een diepvries verstoppen en het "evolutie" noemen, is dat niet.
De rekening achter de etalage
Versta ons niet verkeerd. De single wint hier echt, de werknemer wint, wie overuren klopt of zijn oude spullen op Vinted verpatst wint een beetje mee, en zelfs de IT'er die weer in auteursrechten betaald mag worden, doet zijn voordeel. Dat is allemaal waar, en een deel ervan was overdue.
Maar een hervorming die zichzelf verkoopt als het belonen van inspanning, terwijl ze in stilte herverdeelt van de grote gezinnen, de eenverdieners, de zieken en de gepensioneerden naar de rest, verdient een eerlijker etiket. En een overheid die uw belasting verhoogt door doodgemoedereerd een getal níét aan te raken, blijft een overheid die jouw belasting verhoogt — ze hoopt alleen dat jij het pas merkt als de vriezer al vier jaar draait.
Kijk dus niet naar de etalage. Kijk naar wie er achterin staat te kleumen. Daar staat de rekening.
Acht belastinghervormingen die juw portemonnee beïnvloeden
De krant ‘De Tijd’ vatte de hervorming samen in 8 punten, we zetten ze voor je op een rij:
1. Wie werkt, houdt meer netto over. De belastingvrije som stijgt geleidelijk van 11.550 euro (2026) naar 15.600 euro (2030). Om te vermijden dat niet-werkenden meeprofiteren, worden de voordelen voor werkloosheid, ziekte, leefloon en pensioen verlaagd of geschrapt.
2. Grote gezinnen gaan erop achteruit. Gezinnen met één kind winnen, maar de toeslag voor drie of meer kinderen wordt vier jaar lang niet geïndexeerd ("fiscale diepvries"). Vanaf 2029 verliezen ook feitelijk samenwonende ouders het voordeel voor alleenstaande ouders.
3. Minder voordeel voor eenverdieners. Het huwelijksquotiënt wordt tegen 2029 gehalveerd (uitdoofscenario over 20 jaar voor 66-plussers) en niet meer geïndexeerd. De overdracht van de belastingvrije som blijft wel als vangnet bestaan.
4. Meer fiscaalvriendelijke overuren. Een permanente vrijstelling voor vrijwillige overuren zonder toeslag: 240 uur per jaar algemeen, tot 360 uur in de horeca. Klassieke overuren met toeslag: maximum opgetrokken naar 180 uur.
5. Bijverdienste gepensioneerden aan 33 procent. Wie als gepensioneerd loontrekkende bijverdient, wordt vanaf 2027 belast tegen een vast tarief van 33 procent (mits voorwaarden; niet voor zelfstandigen).
6. "Vinted-vrijstelling." Tot 2.000 euro bruto per jaar uit occasionele verkoop via platformen blijft onbelast. Boven dat bedrag alleen belastbaar bij abnormaal vermogensbeheer — en dan op het volledige bedrag.
7. Singles niet langer benadeeld door de BBSZ. De bijzondere socialezekerheidsbijdrage wordt vanaf 2028 per persoon berekend in plaats van op het gezinsinkomen; het maximum halveert tot 365,64 euro per jaar.
8. Auteursrechten weer mogelijk in de IT-sector. Softwareontwikkelaars en IT-consultants kunnen vanaf 2026 opnieuw in auteursrechten betaald worden (vast tarief van 15 procent), maar zonder de forfaitaire kostenaftrek.
(Foto: Didier Lebrun/Photonews)
