We werken stilaan niet langer om te leven, maar leven om te werken.
De Vlaamse arbeidsmarkt bereikt een symbolische kaap: meer dan 200.000 Vlamingen hebben vandaag een tweede job. Volgens de meest recente cijfers van Statbel, gebaseerd op de Enquête naar de Arbeidskrachten, gaat het in de eerste helft van dit jaar om ruim 214.000 personen. Daarmee stijgt het aandeel van tweeverdieners op de arbeidsmarkt naar 6,8 procent van de actieve bevolking. Tien jaar geleden was dat amper 4,1 procent.
Dat de officiële telling een onderschatting is – zo schrijft ‘De Tijd’ op vrijdag - staat buiten kijf. Statbel erkent zelf dat de steekproef slechts een momentopname van een week omvat. Het reële aantal mensen dat structureel meer dan één job combineert, ligt dus vermoedelijk nog hoger.
Flexi-jobs als motor
De groei wordt grotendeels gedragen door de opmars van de fiscaal voordelige flexi-jobs, ingevoerd in 2015 en intussen verankerd in sectoren als horeca, retail, onderwijs en kinderopvang. Gepensioneerden en werknemers die minstens vier vijfde werken, kunnen via dat stelsel tot 18.000 euro per jaar belastingvrij bijverdienen. Voor werkgevers volstaat een sociale bijdrage van 28 procent.
Het resultaat is dat flexi-jobs zijn niet langer een randfenomeen, maar een structureel mechanisme binnen de arbeidsmarkt zijn geworden. Vooral de horeca blijft een trekpleister, maar ook de detailhandel en zelfs landbouw trekken steeds meer bijverdieners aan.
Een kwestie van rondkomen?
Hoewel het idee leeft dat steeds meer mensen een tweede baan aannemen om financieel te overleven, nuanceert arbeidsmarkteconoom Stijn Baert (UGent). Volgens hem houdt de koopkracht gemiddeld stand en is er geen massale verschuiving richting armoederisico. Wat wel meespeelt, is de stijgende verwachting van de levensstandaard. Wie ziet hoe vaak anderen reizen of investeren in luxe, voelt sneller de drang om extra inkomsten te genereren. Een redenering die voer is voor tegenspraak, maar dan moet je wel de praatprogramma’s op tv verlaten en eens gaan neuzen in de parallelle werkelijkheid waar er geen camera’s zijn.
Nog een theoretische nuancering: een tweede baan zou voor velen een professionele hefboom zijn: een kans om zich te heroriënteren, creatiever te ontplooien of simpelweg variatie te brengen in een verzadigde carrière. Dat verklaart ook waarom bijberoepen populairder zijn bij hoog- en middengeschoolden dan bij laaggeschoolden.
Sociaal-economische schaduwzijde
De keerzijde van de populariteit is intussen ook voer het narratief van minister van Begroting Vincent Van Peteghem (CD&V) die waarschuwt dat de uitbreiding van flexi-jobs leidt tot een uitholling van de sociale zekerheid, aangezien de overheid fiscale en parafiscale inkomsten misloopt.
Tegelijk is de fiscale optimalisatie voor werknemers duidelijk. In sommige gevallen is de combinatie van een vier vijfde contract met een flexi-job financieel aantrekkelijker dan een klassiek voltijds contract. Dat versterkt de paradox: de overheid promoot tewerkstelling, maar tegelijk wordt voltijds werk ontmoedigd door haar eigen fiscale architectuur. Wat er ook van zij, voorlopig is alleen de vaststelling duidelijk: tweeverdienerschap is geen uitzondering meer, maar een structureel onderdeel van de Vlaamse arbeidsmarkt.
(Foto: Shutterstock)
