"Hold your horses, tiger."
Terwijl ziekenfondsen, gezondheidszorg en koopkracht onder druk staan, blijft minister van Defensie Theo Francken miljarden uitgeven aan wapens. Onze Vlaamse tiger gaat schaamteloos wapens shoppen in Turkije en plaats monsterbestellingen bijde Amerikaanse vrienden. Hier en daar gaan stilaan , ook binnen de politieke vriendenkring, de wenbrauwen omhoog. Coalitiepartners Vooruit en CD&V vragen zich openlijk af of dit militaire prestigeproject het land financieel niet torpedeert.
België moet besparen. Hard besparen.
We weten ondertussen dat de broeksriem moet worden aangetrokken. Volgens begrotingsminister Vincent Van Peteghem is minstens 7 miljard euro nodig om te vermijden dat het begrotingstekort volledig uit de hand loopt. In zowat elk departement wordt gezocht naar besparingen. Ziekenfondsen worden geviseerd, de gezondheidszorg moet efficiënter en sociale uitgaven liggen opnieuw onder het vergrootglas. Maar één departement lijkt onaantastbaar: Defensie. Daar stijgt de geldkraan niet met miljoenen, maar met miljarden.
Van 8 naar meer dan 13 miljard euro in amper twee jaar
In 2024 gaf België ongeveer 8 miljard euro uit aan Defensie. Vandaag is dat al 12,76 miljard euro. Dit jaar klimt de factuur naar 13,1 miljard euro, en tegen 2030 wordt gemikt op zowat 15 miljard euro. Dat is bijna een verdubbeling op enkele jaren tijd.
De officiële uitleg: België moest eindelijk voldoen aan de NAVO-norm van 2 procent van het bruto binnenlands product. Maar die 2 procent blijkt intussen slechts een tussenstation. Binnen de NAVO groeit de druk om richting 3,5 procent van het bbp te gaan, aangevuld met nog eens 1,5 procent voor “weerbaarheid”. Met andere woorden: de rekening kan nog veel hoger oplopen.
Theo Francken koopt, de rest van de regering mag besparen
Minister van Defensie Theo Francken, in Washington liefkozend “Tiger Theo” genoemd, profileert zich als de man die zonder aarzelen bestellingen plaatst voor gevechtsvliegtuigen, raketten en militair materieel.
Recent trok België opnieuw de portefeuille open voor Amerikaanse AMRAAM-raketten voor de Lockheed Martin F-35 Lightning II en toekomstige NASAMS-luchtafweersystemen. Kostprijs: opnieuw miljarden.
Vooruit en CD&V beginnen te morren
Zelfs binnen de meerderheid groeit de ergernis. Frank Vandenbroucke vroeg zich openlijk af of het wel nodig is om het militaire aankoopprogramma in zo’n hoog tempo uit te rollen. Ook Sammy Mahdi zette de hakken in het zand. Volgens hem zou een tijdelijke daling van de defensie-uitgaven naar 1,8 procent van het bbp meteen honderden miljoenen euro’s vrijmaken.
De boodschap is duidelijk: als de regering overal moet besparen, dan kan Defensie niet buiten schot blijven.
Wapens eerst, zorg later
De 2 procentnorm wordt vaak voorgesteld als een onwrikbare internationale verplichting. In werkelijkheid is het een politieke afspraak zonder automatische sancties. België kan perfect beslissen om minder uit te geven. Het gevolg is niet dat tanks aan de landsgrenzen verschijnen, maar wel dat Washington en NAVO-bondgenoten ongenoegen zullen tonen. De vraag is dus fundamenteel politiek: moet België zijn begroting verder ondermijnen om een militair streefcijfer te halen
Amerikaanse belangen varen er wel bij
Een aanzienlijk deel van de miljarden stroomt bovendien lustig naar Amerikaanse defensiegiganten zoals RTX Corporation en Lockheed Martin. Dat voedt de kritiek dat Europa zich financieel uitput om vooral de Amerikaanse defensie-industrie te spekken.
Maar zelfs als bepaalde onderdelen mogelijk in België worden geproduceerd, verandert dat niets aan de kern van de zaak: publieke middelen verdwijnen op grote schaal naar een sector die al recordwinsten boekt.
Defensie als bodemloze put
De geschiedenis leert dat militaire budgetten zelden dalen zodra ze zijn opgetrokken. Nieuwe systemen brengen onderhoudskosten, opleidingen, munitie en vervangingsinvesteringen met zich mee. Elke aankoop van vandaag creëert dus de facturen van morgen. Wat begint als 13 miljard euro per jaar kan uitgroeien tot een structurele uitgavenstroom die toekomstige regeringen nog decennialang vastzet.
De echte keuze
België staat voor een fundamentele beslissing.
Blijft de regering miljarden pompen in een steeds duurder militair apparaat, terwijl op sociale zekerheid, gezondheidszorg en koopkracht wordt bespaard?
Of durft ze erkennen dat veiligheid meer is dan gevechtsvliegtuigen en raketten, en dat een gezonde begroting, sterke zorg en sociale stabiliteit minstens even cruciaal zijn?
Zelfs binnen de meerderheid groeit het besef dat een defensiebudget van 13 miljard euro niet langer alleen een veiligheidskwestie is.
Het is vooral een politieke keuze over wie de rekening betaalt.
(Foto: Didier Lebrun/Photo News)
