Negentien burgemeesters, zes politiezones, nul verantwoordelijken.
Vrijdagavond werd in Anderlecht met een zwaar wapen op een politiecommissariaat geschoten. Zaterdag kreeg een man in Sint-Gillis een kogel in het been. Zondagochtend vloog er bij de Hallepoort een kogel door een slaapkamerraam; de vrouw die erachter lag, bleef ongedeerd. In de nacht van zondag op maandag volgden er nog twee. Vijf schietpartijen in drie dagen, na een zomer die relatief rustig leek.
Dat laatste detail is het onheilspellendste van allemaal. Wij noemen een zomer rustig wanneer er even niet geschoten wordt.
Bijna, bijna, bijna
Het patroon dat zich opdringt, is niet dat van een bendeoorlog met slachtoffers onder de bendeleden. Het is dat van een bendeoorlog waarbij de omstanders er telkens nét naast zitten.
Vorig jaar raakte een slapend kind van elf in Anderlecht gewond aan glasscherven nadat er op het slaapkamerraam was gevuurd. Bij een school in Sint-Gillis vloog er een kogel naar binnen. In Molenbeek kreeg een moeder met haar dochtertje in de auto een kogel door de voorruit. En nu dus opnieuw een raam, opnieuw een slaapkamer, opnieuw net niet.
Statistiek werkt niet in jouw voordeel wanneer ze zo vaak achter elkaar moet redden wat het beleid laat liggen. Ooit gaat het mis. Iedereen weet dat, iedereen zegt dat, en precies daarom is het al geen nieuws meer wanneer het bijna gebeurt.
Het theater van de bevoegdheden
Brussel wijst naar het federale niveau en vraagt speurders. Het federale niveau wijst terug en herinnert eraan dat er al tachtig speurders bij kwamen, en dat de lokale recherchediensten evengoed ondermaats bemand zijn. Allebei hebben ze gelijk. En laat dat nu precies het probleem zijn.
Bijzonder ongemakkelijk wordt het wanneer je de standpunten naast elkaar legt in de tijd. Dezelfde politieke familie die nu meer blauw eist voor Brussel, ging kort geleden nog frontaal in tegen het politieoptreden bij de onderwijsprotesten. Je kunt je afvragen hoe gemotiveerd een korps nog is dat op maandag te hardhandig heet en op vrijdag te dun bemand.
En de tegenpartij doet exact hetzelfde spel, alleen in spiegelbeeld: wie het migratiebeleid van de bevoegde minister aanvalt zonder een uitvoerbaar alternatief neer te leggen, doet ook niet aan beleid. Dat is deelnemen aan een debat, en dat is iets anders.
Het echte probleem
Drugsbendes ronselen kwetsbare jongeren en mensen zonder wettig verblijf om te dealen en om te schieten. Voor een paar honderd euro is iemand bereid om een raam kapot te schieten. Zolang duizenden mensen in een juridisch niemandsland op straat rondhangen, niet snel geregulariseerd en niet snel uitgewezen, blijft er een aanvoerlijn van vervangbare uitvoerders. Je kunt er tien oppakken, er staan er twintig klaar.
Dat is geen zachte sociale voetnoot bij een hard veiligheidsprobleem. Dat ís het veiligheidsprobleem. Wie alleen repressie belooft, belooft een emmer leegscheppen terwijl de kraan openstaat.
Wat er wél gebeurt, en waarom het niet volstaat
En jawel er wordt aan gewerkt. De politie voerde deze zomer gerichte acties op de bekende plekken, met honderddertig aanhoudingen. Er is sinds 2024 een hotspotplan waarin politie, justitie en stadsdiensten samenwerken. Er komen financiële speurders bij, want een bende raak je harder in haar boekhouding dan in haar voetvolk. En de opflakkering van geweld kan er zelfs op wijzen dat die druk werkt: bendes die comfortabel zitten, hoeven niet te schieten.
Maar kijk dan naar de opbrengst van die zomeractie: iets meer dan zeven kilo cannabis en nog geen kilo cocaïne. In een land waar de haven van Antwerpen in tonnen rekent. Straathoekwerk en havencontrole zijn niet hetzelfde, dat weten wij ook. Alleen toont die verhouding wel hoe ver de dagelijkse politie-inzet af staat van de schaal waarop deze handel draait.
En het antwoord van de gewestregering op vijf schietpartijen in drie dagen? Een drugscommissariaat, dat de aanpak moet stroomlijnen. Wie het gaat leiden, weet niemand nog. De selectieprocedure loopt en zou eind september rond moeten zijn.
Het echte cijfer
Eén stad. Negentien gemeenten, negentien burgemeesters, zes politiezones, een gewestregering, een federale regering, en straks een commissaris om al die niveaus te coördineren die op papier al met elkaar hadden moeten samenwerken.
Wanneer er zoveel handen aan hetzelfde stuur zitten, is er per definitie niemand die kan uitleggen waarom de auto in de gracht ligt. Elke schietpartij heeft negentien mogelijke eigenaars, en dus geen enkele. Dat is geen ongelukkige samenloop van omstandigheden. Dat is de constructie zelf, en die constructie is een politieke keuze die al vijfentwintig jaar wordt uitgesteld.
Zolang die keuze niet gemaakt wordt, blijft de rest ritueel. De paraplu's gaan open, de vinger wijst, het commissariaat wordt opgericht, en ergens in Brussel ligt iemand te slapen achter een raam waar het deze keer weer net goed afliep.
(Foto: PD)
