Begeleiding op maat, tenzij je mentale ademruimte nodig hebt.
De Vlaamse werkloze krijgt binnenkort geen geld meer, maar wel een “gepersonaliseerd voorstel” van de VDAB. Die boodschap werd ons met de nodig trost geserveerd door minister van Werk Zuhal Demir (N-VA): “Iedereen krijgt een gepersonaliseerd jobvoorstel." Een brief dus, een belletje, een job die je al twintig jaar niet hebt gedaan, of een opleiding die je niet vroeg — allemaal met de glimlach afgeleverd door een systeem dat je vooral niet wil horen zeggen dat het mentaal wat minder gaat. Het enige wat nog ontbreekt in het pakket is een pamper met het logo van het kabinet-Demir.
Want jawel, vanaf 1 januari 2025 verliest wie twee jaar werkloos is zijn uitkering. Dat zijn 57.400 Vlamingen. En voor wie dacht dat er ruimte zou zijn voor nuance of menselijke maat: think again.
Het arbeidsloket als moreel heropvoedingskamp
Zuhal Demir (N-VA) belooft dus dat “iedereen een jobvoorstel op maat krijgt”. Wat dat betekent? Bijvoorbeeld: een 58-jarige werkzoekende met een busrijbewijs uit zijn legerdienst mag een vacature van De Lijn in de bus verwachten. Twintig jaar rugproblemen, geen recente rijervaring of mentale uitputting zijn irrelevant. Je hebt ooit iets gedaan, dus je kunt het opnieuw. “Kijk naar ervaring, niet naar leeftijd”, zegt Demir. Dat is een leuke slogan voor een verkiezingsaffiche, maar op de werkvloer gaat het ook over tempo, veerkracht en fysieke gezondheid — of dat zouden werkgevers ons toch doen geloven.
Hulp voor de sukkelaar? Enkel als je meedraait
Het systeem kent twee smaken: meewerken of doorstromen naar het OCMW. En wie daar terechtkomt, moet maar hopen dat het stigma hem niet onderuithaalt. Want hoewel het OCMW vandaag in schone folders als "het sociale vangnet" wordt opgevoerd, ligt de realiteit nog altijd dicht bij de oude schande van de bedelstaf. Leefloon? Alleen als je je volledig onderwerpt aan het controlemechanisme van de sociale dienst. En ook daar is de boodschap helder: werk eerst, het maakt niet uit wat of hoe. Mentaal welzijn is geen parameter.
Extra VDAB-bemiddelaars én bewakingsagenten
Dat Demir tegelijk twintig extra bemiddelaars én beveiliging voorziet voor VDAB-kantoren, zegt veel. Ze weet dat het plan tot emotionele reacties zal leiden. Logisch ook: wie in onzekerheid leeft, krijgt niet graag een traject door de strot geramd. De activeringsmachine draait intussen op volle toeren, met extra jeugdconsulenten voor jongeren en jobbeurzen voor 55-plussers die volgens de regels ‘te weinig gewerkt’ hebben om nog bestaansrecht te verdienen.
Het recht op werk ≠ de plicht tot onderwerping
Natuurlijk zijn er profiteurs. Die heb je overal, ook in parlementen en directiekamers. De rotte appels verzuren de mand. Maar in de grote groep van 57.400 zijn er veel mensen die oprecht geprobeerd hebben, van job naar interim, van burn-out naar bijscholing, van sollicitatie naar afwijzing. De boodschap aan hen is hard maar duidelijk: “Je hebt twee jaar gehad, nu is het aan ons.”
Een op de drie zal volgens prognoses aan het werk raken. Een ander derde verdwijnt van de radar. De rest krijgt wellicht een afspraak bij het OCMW. Niet omdat ze dat willen, maar omdat het niet anders kan. We durven ons de vraag niet eens stellen of die prognose wel klopt. Afwachten en puin ruimen dan maar,
Activering, maar geen empathie
Dit beleid is geen hulp, het is heropvoeding. Alsof werkloosheid altijd het gevolg is van luiheid en nooit van omstandigheden, mentale kwetsbaarheid of een falende economie. De Vlaamse overheid biedt geen begeleiding, maar een checklist. En wie daar niet aan voldoet, mag achteraan aansluiten voor het leefloon. Let wel: mits correcte houding.
Wie dacht dat de verzorgingsstaat voor mensen zorgde, heeft zich vergist. Hier zorgt de staat vooral dat je snel terug ‘nuttig’ bent. En als dat niet lukt, dan krijg je nog net geen pamper mee. Maar de tik op de vingers voel je wél.
(Foto: Didier Lebrun/Photo News)
